หลังจากได้บทเรียนอันมีค่าจากลุงสมชายเรื่องน้ำปลา อาร์มก็เดินต่อไปยังแผงขายผักสดที่อยู่ไม่ไกลนัก ที่นั่นมีหญิงวัยประมาณห้าสิบปี กำลังยุ่งอยู่กับการจัดเรียงผักกาดหอมที่สดกรอบน่ารับประทาน เธอมีใบหน้ายิ้มแย้ม ผิวพรรณดูสดใสตามธรรมชาติของคนที่ทำงานกลางแจ้ง “สวัสดีครับป้า” อาร์มทักทายด้วยความสุภาพ “สวัสดีจ้ะ หนุ่มน้อย มาเดินตลาดแต่เช้าเลยนะ” ป้าหน่อยเงยหน้าขึ้นมาตอบด้วยรอยยิ้ม “ครับผม พอดีผมกำลังศึกษาเรื่องการทำธุรกิจอยู่ครับ แล้วคุณปู่ของผมบอกว่า ตลาดสดแห่งนี้มีอะไรให้เรียนรู้เยอะมาก” อาร์มอธิบาย “โอ้โห ปู่แกฉลาดจริงๆ นั่นแหละ” ป้าหน่อยหัวเราะ “ที่นี่มันเหมือนเป็นห้องเรียนใหญ่เลยนะ มีทั้งคน ทั้งของ ทั้งปัญหาให้เราได้ฝึกแก้ไข” “ผมเห็นผักกาดหอมของป้าสดมากเลยครับ” อาร์มชม “มีเคล็ดลับอะไรเป็นพิเศษไหมครับ” ป้าหน่อยยิ้มกว้างขึ้น “เคล็ดลับมันก็อยู่ที่ใจน่ะสิหนุ่มน้อย” “หมายความว่ายังไงครับ” อาร์มสงสัย “ก็คือเราต้องรักในสิ่งที่ทำน่ะสิ” ป้าหน่อยตอบ “เวลาเราเลือกผัก เลือกของมาขาย เราก็ต้องเลือกของที่ดีที่สุด เหมือนเลือกให้คนในครอบครัวเรากิน เราก็จะไม่เอาของไม่ดีมาหลอกขายเขา” “แล้วป้าเลือกของจากที่ไหนครับ” “ก็มาจากสวนที่ไว้ใจได้น่ะสิ” ป้าหน่อยอธิบาย “บางทีก็เป็นสวนของญาติ บางทีก็เป็นสวนที่เราไปดูมากับตาว่าเขาปลูกยังไง ไม่ใช้ยาฆ่าแมลงมากเกินไป หรือว่าเก็บเกี่ยวตอนที่มันสมบูรณ์ที่สุด” “แล้วป้ามั่นใจได้อย่างไรว่าของจากสวนนั้นดีจริงๆ” “ก็ต้องไปดูเองไง” ป้าหน่อยบอก “ตอนที่ไปเลือกซื้อ เราก็ต้องดูที่ใบที่ลำต้น ดูว่ามีแมลงเจาะไหม มีจุดด่างดำหรือเปล่า แล้วก็ถามคนขายด้วยว่าเขาเก็บเกี่ยวเมื่อไหร่” “ฟังดูเหมือนการตรวจสอบคุณภาพที่เข้มงวดมากเลยครับ” “ก็ถ้าเราอยากขายของดี เราก็ต้องทำตัวดีๆ กับของของเราให้ดีตั้งแต่ต้นทางน่ะสิ” ป้าหน่อยว่า “แล้วพอเอามาขายที่ตลาดนะ เราก็ต้องดูแลเขาต่อ” “ดูแลยังไงครับ” “ก็ต้องฉีดน้ำให้เขา ให้เขาไม่เหี่ยวเร็ว” ป้าหน่อยชี้ไปที่ขวดน้ำเล็กๆ ที่วางอยู่ข้างๆ “แล้วก็ต้องจัดวางให้ดี วางให้โดนแสงบ้าง แต่ก็ไม่มากเกินไปจนเขาจะไหม้” “ผมเห็นป้าจัดเรียงผักเป็นกองเล็กๆ ไม่ใหญ่เกินไปนะครับ” อาร์มสังเกต “นั่นก็มีเหตุผลนะ” ป้าหน่อยบอก “ถ้าเราวางผักเป็นกองใหญ่ๆ ไว้ข้างบน ผักที่อยู่ข้างล่างมันจะโดนกดทับ แล้วก็ช้ำได้ง่าย พอช้ำแล้วมันก็เสียเร็ว ขายไม่ได้ราคา” “อ๋อ อย่างนี้นี่เองครับ” อาร์มพยักหน้า “แล้วถ้าผักบางส่วนเริ่มไม่สดแล้ว ป้าทำอย่างไรครับ” “ก็ต้องคัดออกสิ” ป้าหน่อยตอบอย่างตรงไปตรงมา “เราจะไม่เอาของไม่ดีไปขายให้ลูกค้าเด็ดขาด ถ้ามันเริ่มจะเสียแล้ว ก็เอาไปทำปุ๋ย หรือไม่ก็แบ่งให้คนรู้จักเอาไปกิน เราไม่โกงลูกค้าเด็ดขาด” “ป้าไม่กลัวขาดทุนเหรอครับ” “ขาดทุนเรื่องเงินน่ะมันไม่น่ากลัวเท่าขาดทุนเรื่องความเชื่อใจนะหนุ่มน้อย” ป้าหน่อยตอบ “ถ้าลูกค้าเขาเชื่อใจเราแล้ว เขาจะกลับมาซื้อเราเสมอ แม้ว่าบางทีราคาของเราอาจจะแพงกว่าที่อื่นนิดหน่อยก็ตาม” “แล้วป้าสร้างความเชื่อใจกับลูกค้าอย่างไรครับ” “ก็อย่างที่บอกไปน่ะสิ” ป้าหน่อยยิ้ม “ก็ด้วยการขายของดีๆ มีคุณภาพ บริการด้วยความจริงใจ ถ้าลูกค้าถามอะไร เราก็ตอบตามตรง ไม่ปิดบัง” “ถ้าลูกค้าต่อราคาล่ะครับ” อาร์มถาม “ก็ถ้ามันสมเหตุสมผล เราก็ลดให้ได้นิดหน่อย” ป้าหน่อยกล่าว “แต่ถ้าเขาต่อราคามากเกินไป จนเราขาดทุน เราก็ต้องอธิบายเขาดีๆ ว่าราคาที่เราตั้งมันเหมาะสมแล้ว เพราะอะไร” “ป้าอธิบายได้น่าฟังมากเลยครับ” อาร์มรู้สึกทึ่งกับวิธีคิดของป้าหน่อย “แล้วก็อีกอย่างนะ” ป้าหน่อยพูดต่อ “เราต้องรู้จักลูกค้าของเราด้วย” “รู้จักลูกค้า” อาร์มทวนคำ “ใช่” ป้าหน่อยพยักหน้า “บางคนชอบผักแบบนี้ บางคนชอบผักอีกแบบหนึ่ง บางคนมาซื้อทุกวัน เราก็จำหน้าเขาได้ เวลาเขามาเราก็ทักทายเขาด้วยความสนิทสนม เหมือนเป็นญาติมิตร” “เหมือนเป็นการสร้างความสัมพันธ์ส่วนตัวเลยนะครับ” “ก็ใช่ไง” ป้าหน่อยหัวเราะ “ธุรกิจมันก็คือคนกับคนนั่นแหละ ถ้าเราทำให้คนรู้สึกดีกับเรา เขาก็อยากมาหาเรา” อาร์มใช้เวลาสนทนากับป้าหน่อยอีกพักใหญ่ เขาได้เรียนรู้เรื่องการคัดเลือกวัตถุดิบ การดูแลรักษา การบริหารจัดการสินค้าให้มีคุณภาพ และการสร้างความสัมพันธ์อันดีกับลูกค้า ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการทำธุรกิจบริการ “ขอบคุณมากครับป้า” อาร์มกล่าวลา “วันนี้ผมได้ความรู้เรื่องการรักษาคุณภาพสินค้า และการสร้างความเชื่อใจกับลูกค้าไปเยอะเลยครับ” “ยินดีเสมอจ้ะหนุ่มน้อย” ป้าหน่อยยิ้ม “จำไว้นะ การทำธุรกิจไม่ได้มีแค่เรื่องเงินๆ ทองๆ แต่มันคือการสร้างคุณค่า และการสร้างความสัมพันธ์ที่ดี” อาร์มเดินออกจากแผงผักของป้าหน่อยด้วยความรู้สึกที่อิ่มเอมใจ เขาเริ่มเข้าใจแล้วว่าทำไมปู่ถึงบอกว่าตลาดสดคือโรงเรียนที่ดีที่สุด มันไม่ใช่แค่แหล่งซื้อขายสินค้า แต่มันคือสนามฝึกฝนชีวิตและธุรกิจที่สมจริงที่สุด