คุณวิรัชออกมาต้อนรับด้วยรอยยิ้มอบอุ่น ใบหน้าเปื้อนรอยย่นตามวัย แต่แววตาฉายประกายสดใส เขาเป็นชายร่างท้วม แต่งกายด้วยเสื้อผ้าสบายๆ คล้ายกับที่คุณปู่มักจะใส่เมื่ออยู่บ้าน "สวัสดีครับคุณลุง ผมปั้นครับ" ปั้นเอ่ยทักทายเสียงเบา มือยังคงกุมชายเสื้อของคุณปู่ไว้แน่น "สวัสดีจ้ะปั้น ยินดีที่ได้รู้จักนะ" คุณวิรัชกล่าวพร้อมยื่นมือมาจับมือปั้นเบาๆ "ลุงได้ยินเรื่องของปั้นจากคุณปู่มาเยอะเลยนะ ดีใจที่ปั้นมาเยี่ยมถึงที่นี่" ปั้นได้แต่พยักหน้าเล็กน้อย รู้สึกได้ถึงความสบายใจเมื่อคุณวิรัชไม่เร่งเร้าหรือถามคำถามที่ทำให้เขารู้สึกอึดอัด "เข้ามาข้างในก่อนสิ อากาศข้างนอกร้อนหน่อย" คุณวิรัชผายมือเชิญให้ทั้งสองเดินเข้าไปในบ้าน บรรยากาศภายในบ้านโปร่งโล่ง ตกแต่งด้วยเฟอร์นิเจอร์ไม้สีอ่อนที่ให้ความรู้สึกอบอุ่น โทนสีโดยรวมของบ้านสบายตา ผนังประดับด้วยภาพวาดสีน้ำมันหลายภาพ ส่วนใหญ่เป็นภาพทิวทัศน์และภาพเหมือนบุคคล "คุณปู่เคยบอกว่าคุณวิรัชเป็นนักปั้นเหมือนกันใช่ไหมครับ" ปั้นถามขึ้นเมื่อนั่งลงบนโซฟาบุผ้านุ่ม "ใช่จ้ะ สมัยก่อนลุงก็ปั้นดินเหมือนกัน แต่ตอนนี้ร่างกายไม่ค่อยอำนวยเท่าเมื่อก่อนแล้ว" คุณวิรัชตอบพลางหัวเราะเบาๆ "แต่ใจยังรักนะ เห็นผลงานของปั้นแล้วลุงก็ชื่นชมจริงๆ นะ ฝีมือพัฒนาไปเร็วมาก" "ปั้นชอบปั้นครับ มันช่วยให้ปั้นรู้สึกดีขึ้น" ปั้นตอบอย่างตรงไปตรงมา "ดีแล้วล่ะ การทำงานศิลปะมันช่วยเยียวยาจิตใจได้ดีทีเดียว" คุณวิรัชกล่าว "คุณปู่เล่าให้ฟังว่าปั้นเคยมีปัญหาเรื่องการเข้าสังคมใช่ไหม" ปั้นสะดุ้งเล็กน้อย แต่ก็พยักหน้ายอมรับ เขาไม่รู้ว่าคุณปู่เล่าเรื่องของเขาให้คุณวิรัชฟังมากแค่ไหน แต่ก็ไม่ได้รู้สึกไม่พอใจอะไร "ไม่เป็นไรนะปั้น" คุณวิรัชกล่าวด้วยน้ำเสียงอ่อนโยน "คนเราทุกคนก็มีมุมที่แตกต่างกันไป การได้เจอสิ่งที่ชอบและทำในสิ่งที่รัก มันจะช่วยให้เราค้นพบตัวเองได้ในที่สุด" คุณปู่ยิ้มให้ปั้นอย่างให้กำลังใจ "คุณวิรัชเองก็เคยผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากมาเหมือนกัน ปั้น" "อืม... จริงของพ่อ" คุณวิรัชถอนหายใจเล็กน้อย "ชีวิตคนเรามันก็มีทั้งวันที่สดใสและวันที่มืดมน แต่สิ่งสำคัญคือเราจะผ่านมันไปได้อย่างไร" บทสนทนาดำเนินต่อไปอย่างราบรื่น คุณวิรัชเล่าเรื่องราวสมัยที่เขายังทำงานปั้นอย่างจริงจัง เล่าถึงความสุข ความท้าทาย และความผิดหวังที่เคยประสบมา ปั้นนั่งฟังอย่างตั้งใจ บางครั้งก็มีคำถามสั้นๆ ถามออกไป ทำให้คุณวิรัชยิ่งเล่าอย่างออกรส "ตอนนั้นนะ... ลุงเคยตั้งใจจะปั้นรูปเหมือนแม่ของลุงไว้ให้เป็นที่ระลึก" คุณวิรัชเล่าพลางมองออกไปนอกหน้าต่างราวกับกำลังนึกถึงภาพในอดีต "แม่ของลุงเป็นคนสวยมาก เรียบร้อย อ่อนโยน เวลาก้มหน้ามองลูกเหมือนมีดวงดาวอยู่ในนั้นเลย" ปั้นสัมผัสได้ถึงความอาลัยในน้ำเสียงของคุณวิรัช "แต่พอจะปั้นจริงๆ กลับรู้สึกว่ามันยากเหลือเกิน" คุณวิรัชกล่าวต่อ "ไม่ว่าจะปั้นกี่ครั้งต่อกี่ครั้ง ก็ไม่สามารถเก็บรายละเอียดความอ่อนโยน ความอบอุ่นของแม่ไว้ในรูปปั้นได้เลย มันรู้สึกเหมือนขาดอะไรไปบางอย่างเสมอ" "แล้วสุดท้าย คุณวิรัชก็ปั้นมันออกมาได้ใช่ไหมครับ" ปั้นถามอย่างสงสัย คุณวิรัชส่ายหน้าช้าๆ "ไม่ได้จ้ะ ลุงปั้นเท่าไหร่ก็ไม่สำเร็จ จนสุดท้ายก็ล้มเลิกไป" "ทำไมล่ะครับ" ปั้นอดถามไม่ได้ "เพราะลุงคิดว่า... การปั้นที่ดีที่สุด ไม่ใช่การปั้นที่เหมือนจริงที่สุด" คุณวิรัชหันมาสบตาปั้น "แต่คือการปั้นที่สะท้อนความรู้สึกของผู้ปั้นออกมาได้มากที่สุดต่างหาก" เขาหยุดพูดไปครู่หนึ่ง ราวกับกำลังรวบรวมความรู้สึก "เมื่อลุงพยายามจะปั้นให้เหมือนแม่ทุกอย่าง ลุงกลับมองข้ามความรู้สึกของตัวเองที่มีต่อแม่ไป ลุงมัวแต่คิดว่าจะทำอย่างไรให้มันเหมือน แต่ลืมไปว่าแม่คือใครสำหรับลุง ความรักของแม่มีค่ามากแค่ไหน" "แล้วคุณวิรัชทำอย่างไรครับ" ปั้นถามด้วยความสนใจ "ลุงเปลี่ยนแนวคิดใหม่" คุณวิรัชยิ้มบางๆ "ลุงไม่ได้พยายามปั้นให้เหมือนแม่ แต่ลุงปั้นรูปที่สะท้อนความรู้สึกของลุงที่มีต่อแม่แทน" "รูปอะไรเหรอครับ" "เป็นรูปมือที่กำลังประคองดอกบัวตูม" คุณวิรัชอธิบาย "มือคู่นั้นคือมือของลุงที่ปั้นขึ้นมา มันแสดงถึงความทะนุถนอม ความหวงแหน และดอกบัวตูมก็เปรียบเสมือนแม่ ที่กำลังจะเบ่งบาน หรืออาจจะเปรียบเหมือนตัวลุงเอง ที่ได้รับการดูแลประคับประคองจากแม่มาตลอด" ปั้นนิ่งไปครู่หนึ่ง เขาพยายามทำความเข้าใจในสิ่งที่ได้ยิน "ผลงานชิ้นนั้น... มันไม่เหมือนแม่ของผมเลย" คุณวิรัชกล่าวต่อ "แต่เมื่อใครได้เห็น ต่างก็บอกว่ารู้สึกถึงความอบอุ่น รู้สึกถึงความรักที่สื่อออกมาได้" "แสดงว่า... ไม่จำเป็นต้องเหมือนเป๊ะๆ ก็ได้ใช่ไหมครับ" ปั้นถาม "ถูกต้อง" คุณวิรัชพยักหน้า "ศิลปะคือการสื่อสารนะปั้น มันไม่ใช่แค่การสร้างรูปทรงให้เหมือนจริง แต่คือการถ่ายทอดความรู้สึก ความคิด และประสบการณ์ของเราออกไปให้คนอื่นได้รับรู้" "คุณปู่ครับ" ปั้นหันไปหาคุณปู่ "ตอนที่ปั้นปั้นรูปแมว ปั้นก็รู้สึกว่ามันไม่เหมือนแมวจริงๆ เลย" คุณปู่ยิ้ม "แต่ปั้นก็ยังภูมิใจกับมันไม่ใช่เหรอ" "ครับ ปั้นภูมิใจ" "นั่นแหละคือสิ่งที่สำคัญที่สุด" คุณวิรัชเสริม "เมื่อเราทำด้วยใจ ด้วยความตั้งใจจริง ผลงานนั้นก็จะมีคุณค่าในแบบของมันเอง" บทสนทนาดำเนินต่อไปจนเกือบจะเย็น คุณวิรัชพาปั้นเดินชมสวนเล็กๆ หลังบ้าน ซึ่งเต็มไปด้วยต้นไม้ที่เขาปลูกเอง "สวนแห่งนี้ก็เป็นเหมือนงานศิลปะอีกชิ้นหนึ่งของลุงเหมือนกันนะ" คุณวิรัชกล่าวขณะชี้ไปที่ต้นไม้ต้นหนึ่ง "ต้นนี้ลุงปลูกตั้งแต่ยังเล็กๆ ตอนนี้มันโตขึ้นมาก ให้ร่มเงา ให้ความร่มรื่น มันก็เหมือนกับความสัมพันธ์ระหว่างลุงกับลูกๆ ที่เติบโตขึ้นมา" ปั้นมองดูต้นไม้เหล่านั้นด้วยความรู้สึกบางอย่างที่เริ่มก่อตัวขึ้นในใจ "คุณปู่เคยบอกว่า... คุณวิรัชมีลูกสาวคนหนึ่ง" ปั้นกล่าวขึ้นเบาๆ สีหน้าของคุณวิรัชเปลี่ยนไปเล็กน้อย แววตาฉายแววเศร้าสร้อย "ใช่จ้ะ ลุงมีลูกสาวคนหนึ่ง ชื่อว่าน้องแก้ม" คุณวิรัชตอบเสียงแผ่ว "เธอเป็นเด็กที่น่ารัก สดใส ร่าเริงมาก" "แล้ว... ตอนนี้เธออยู่ที่ไหนครับ" ปั้นถามด้วยความรู้สึกอยากรู้ คุณวิรัชเงียบไปครู่หนึ่ง ก่อนจะตอบด้วยน้ำเสียงที่ฟังดูแปลกไป "น้องแก้ม... เธอไม่อยู่กับเราแล้ว" ปั้นตกใจกับคำตอบ เขาหันไปมองคุณปู่ซึ่งยืนอยู่ข้างๆ สีหน้าของคุณปู่ก็ดูไม่สบายใจเช่นกัน "เธอเสียชีวิตไปเมื่อหลายปีก่อน" คุณวิรัชกล่าวต่อ "อุบัติเหตุ..." น้ำเสียงของคุณวิรัชขาดหายไป เขาพยายามกลั้นน้ำตาที่เริ่มเอ่อขึ้นมา "เสียใจด้วยนะครับ" ปั้นกล่าวอย่างแผ่วเบา เขาไม่รู้จะพูดอะไรดี นอกจากการแสดงความเสียใจ "ไม่เป็นไรจ้ะ" คุณวิรัชพยายามฝืนยิ้ม "มันเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นนานแล้ว แต่บางครั้ง... ความทรงจำมันก็ยังคงอยู่" เขาเดินไปที่ต้นไม้ต้นหนึ่งซึ่งมีดอกสีขาวเล็กๆ บานสะพรั่ง "ต้นนี้... ลุงปลูกให้แก้มตอนที่เธออายุห้าขวบ" คุณวิรัชกล่าว "เธอชอบดอกไม้ชนิดนี้มาก บอกว่ามันหอมเหมือนขนม" ปั้นมองดูต้นไม้ด้วยความรู้สึกที่ซับซ้อน เขาไม่เคยรู้มาก่อนว่าคุณวิรัชต้องเผชิญกับความสูญเสียที่ยิ่งใหญ่ขนาดนี้ "บางที..." คุณวิรัชกล่าวต่อ "ลุงก็รู้สึกเหมือนแก้มยังอยู่กับลุงเสมอ"