วิรัชได้แต่มองดูภาพตรงหน้าด้วยความรู้สึกที่หลากหลาย เขาเห็นความสุขบนใบหน้าของลลิตาที่ได้พบหน้าแม่ของเธออีกครั้ง แม้สภาพของท่านจะดูอ่อนแอ แต่แววตาที่ฉายประกายแห่งความรักและความอบอุ่นนั้นก็เพียงพอแล้วที่จะทำให้หัวใจของวิรัชพองโต เขาตระหนักดีว่าการเดินทางครั้งนี้ของพวกเขากำลังจะปิดฉากลงอย่างสมบูรณ์แบบ “คุณแม่ครับ” วิรัชเอ่ยขึ้นมาอีกครั้ง “หากคุณแม่ต้องการอะไร บอกผมได้เลยนะครับ ผมยินดีเสมอ” คุณยายมองวิรัชด้วยรอยยิ้มที่อ่อนโยน “ขอบใจนะเจ้าหนุ่ม… หน้าตาเจ้าดูคุ้นๆ เหมือนเคยเห็นที่ไหน” ลลิตาหันไปมองวิรัชทันทีด้วยความสงสัย “พี่วิรัชคะ แม่พูดถึงใครคะ” วิรัชยิ้มบางๆ “ผมก็ไม่แน่ใจเหมือนกันครับคุณแม่” เขาหันกลับไปมองคุณยาย “คุณแม่เคยเจอผมที่ไหนมาก่อนหรือครับ” คุณยายพยายามเพ่งมองใบหน้าของวิรัชอย่างพิจารณา “เหมือน… เหมือนเคยเห็นตอนที่… ตอนที่ลูกสาวฉันยังเด็กๆ… แต่มันนานมากแล้ว… ความจำฉันเลือนรางไปหมดแล้ว” “ลูกสาวคุณแม่คือลลิตาครับ” วิรัชบอก “และผมคือสามีของเธอครับ” “สามี… งั้นเหรอ” คุณยายพึมพำ “ดี… ดีแล้วที่ลูกสาวฉันได้เจอคนดีๆ” ท่านหันไปมองลลิตา “จำไว้นะลูก… ความรักที่แท้จริง… มันคือสิ่งที่ประเสริฐที่สุด” “หนูจำได้เสมอค่ะแม่” ลลิตาตอบ น้ำตาคลออีกครั้ง “หนูมีความสุขมากจริงๆ ค่ะ” “แม่… แม่คะ” ลลิตาเอ่ยขึ้นอีกครั้ง “แม่พอจะจำเรื่อง… เรื่องบ้านที่เราเคยอยู่ได้ไหมคะ” คุณยายหลับตาลงครู่หนึ่ง ราวกับกำลังพยายามรื้อฟื้นความทรงจำ “บ้าน… บ้านหลังเก่า… ฉันจำได้… มันมีสวนดอกไม้… สวยงามมาก” “ใช่ค่ะแม่” ลลิตาพยักหน้า “แล้วแม่ยังจำ… คุณลุงที่เคยดูแลสวนของเราได้ไหมคะ” คุณยายเงียบไปนาน ดวงตาของท่านดูมีความทรงจำบางอย่างที่กำลังพยายามจะปรากฏขึ้น “ลุง… ลุงอะไรนะ… ฉันจำชื่อไม่ได้… แต่… แต่ฉันจำรอยยิ้มของเขาได้… เขาใจดีกับฉันมาก” วิรัชสังเกตเห็นความผิดปกติบางอย่างที่เกิดขึ้นบนใบหน้าของลลิตา ดวงตาของเธอฉายแววแห่งความตื่นเต้นระคนความไม่แน่ใจ “พี่วิรัช… ลุงคนนั้น… เขาชื่อ… สมชาย… คุณแม่คะ… คุณแม่เคยเห็นคุณลุงสมชายที่ไหนมาก่อนคะ” คุณยายมองลลิตาด้วยแววตาที่เริ่มมีความชัดเจนขึ้น “สมชาย… ใช่… สมชาย… เขา… เขาดูแลฉันดีมาก… ตอนที่ฉัน… ฉันป่วย… เขาคอยอยู่ข้างๆ ตลอด” “คุณแม่คะ” ลลิตาร้องอุทานออกมา “คุณแม่คะ… คุณลุงสมชาย… เขา… เขาเป็นพ่อของหนูใช่ไหมคะ” คำถามของลลิตาทำให้บรรยากาศในห้องพลันเงียบสงัด วิรัชยืนนิ่งด้วยความตกใจ เขาไม่เคยทราบมาก่อนว่าจะมีเรื่องราวซับซ้อนเช่นนี้เกิดขึ้น คุณยายมองลลิตาด้วยแววตาที่เต็มไปด้วยความรู้สึกผิด “ลูก… แม่ขอโทษนะ… แม่… แม่ไม่ได้ตั้งใจ… ตอนนั้น… แม่… แม่กับพ่อของลูก… เราไม่ได้รักกัน… แม่… แม่มีคนที่รักอยู่แล้ว… คือ… คือสมชาย” ลลิตารู้สึกเหมือนโลกทั้งใบกำลังหมุนคว้าง ภาพความทรงจำที่เลือนรางเกี่ยวกับพ่อแท้ๆ ของเธอค่อยๆ ถูกแทนที่ด้วยภาพของคุณลุงสมชายที่เธอเคยเห็นเมื่อครั้งยังเด็ก รอยยิ้มอันใจดี เสียงหัวเราะที่อบอุ่น… “หมายความว่า… คุณลุงสมชาย… คือคุณพ่อของหนูจริงๆ เหรอคะ” ลลิตาถาม เสียงสั่นเครือ คุณยายพยักหน้าช้าๆ “ใช่… เขาคือพ่อของลูก… แม่… แม่ขอโทษที่ไม่ได้บอกความจริงกับลูก… แม่กลัว… กลัวว่าลูกจะไม่ยอมรับ… แม่กลัวว่าจะทำให้ลูกต้องเสียใจ” “แล้ว… แล้วคุณพ่อตัวจริงของหนูล่ะคะ” ลลิตาถามอีกครั้ง “เขา… เขาเป็นคนดีมากนะลูก” คุณยายกล่าว “แต่… แม่… แม่ไม่สามารถอยู่กับเขาได้… แม่… แม่ไม่สามารถลืมสมชายได้เลย… แม่… แม่ตัดสินใจ… ที่จะ… ปล่อยมือจากเขา… เพื่อไปอยู่กับคนที่แม่รัก” น้ำตาของลลิตาไหลอาบแก้ม แต่คราวนี้มันไม่ใช่แค่น้ำตาแห่งความเสียใจ มันเป็นน้ำตาแห่งความเข้าใจ การค้นพบความจริงที่ซ่อนเร้นมานาน ทำให้เธอได้เห็นภาพอดีตของแม่ที่เธอไม่เคยรู้มาก่อน วิรัชค่อยๆ เข้าไปประคองลลิตา “ไม่เป็นไรนะครับที่รัก” เขาปลอบ “ไม่ว่ายังไง เราก็อยู่ตรงนี้เสมอ” “แต่… แต่หนู… หนูไม่รู้เลย” ลลิตาบอก “หนูคิดมาตลอดว่า… พ่อของหนูคือคนที่… คนที่แม่เคยบอก… คนที่…” “ไม่เป็นไรนะลูก” คุณยายเอื้อมมือมาสัมผัสใบหน้าของลลิตา “ความจริง… บางครั้งมันก็เจ็บปวด… แต่… แต่การได้รู้ความจริง… มันดีกว่าการอยู่กับความไม่รู้” “แล้ว… แล้วคุณพ่อของหนู… ท่านเสียชีวิตไปแล้วใช่ไหมคะ” ลลิตาถาม คุณยายพยักหน้า “ใช่… เขาเสียชีวิตไปนานแล้ว… ก่อนที่แม่จะ… จะรู้ว่าแม่ท้อง” เรื่องราวที่เปิดเผยออกมาทำให้ลลิตาต้องใช้เวลาทำความเข้าใจ มันเป็นความจริงที่ค่อนข้างซับซ้อนและเต็มไปด้วยความเจ็บปวดของคนในอดีต แต่การที่เธอได้เห็นมารดาที่กำลังป่วย และได้รู้ว่าท่านมีความสุขกับชีวิตของท่านอย่างไร มันก็ทำให้เธอพอจะยอมรับความจริงนี้ได้ “คุณแม่คะ” ลลิตาเอ่ยเสียงแผ่ว “หนู… หนูให้อภัยแม่นะคะ” คุณยายมองลูกสาวด้วยความซาบซึ้ง น้ำตาไหลลงมาจากดวงตาที่เริ่มเลือนราง “ขอบคุณนะลูก… แม่… แม่ดีใจเหลือเกินที่ลูกเข้าใจ” วิรัชมองลลิตาด้วยความภาคภูมิใจ เธอเข้มแข็งมากจริงๆ ในการเผชิญหน้ากับความจริงที่ซับซ้อนเช่นนี้ “แม่ครับ” วิรัชเอ่ยขึ้น “ผมจะดูแลลลิตาให้ดีที่สุดครับ ผมจะทำให้เธอมีความสุขที่สุดในทุกๆ วัน” คุณยายยิ้ม “ดีแล้ว… ดีแล้ว” ทั้งสามคนนั่งคุยกันต่ออีกพักใหญ่ จนกระทั่งคุณยายเริ่มอ่อนเพลีย ลลิตาจึงพาแม่กลับไปพักผ่อน ขณะที่เดินออกจากห้องพักของคุณยาย วิรัชกอดลลิตาไว้แน่น “ที่รัก… เธอเข้มแข็งมากนะ” “หนู… หนูไม่รู้ว่าต้องรู้สึกยังไง” ลลิตาบอก “มัน… มันเหมือนมีอะไรบางอย่างที่หลุดออกจากใจไป… แต่ก็มีความรู้สึกผิดที่ตามมา” “ไม่เป็นไรนะ” วิรัชจูบหน้าผากเธอ “ทุกอย่างจะค่อยๆ ดีขึ้นเอง เราจะค่อยๆ เยียวยาบาดแผลในใจของเราไปด้วยกัน” “ขอบคุณนะคะพี่วิรัช” ลลิตาซบหน้ากับอกของเขา “ขอบคุณที่อยู่เคียงข้างหนูเสมอ” “ตลอดไปครับ” วิรัชตอบ “เราจะผ่านทุกอย่างไปด้วยกัน” การค้นพบความจริงเกี่ยวกับอดีตของมารดา ทำให้ลลิตาเข้าใจชีวิตของเธอมากขึ้น มันเป็นเหมือนจิ๊กซอว์ชิ้นสุดท้ายที่ถูกนำมาต่อเติม ภาพชีวิตของเธอจึงสมบูรณ์มากขึ้น แม้จะมีร่องรอยของความเจ็บปวด แต่ก็มีแสงสว่างแห่งความเข้าใจและความรักที่สาดส่องเข้ามา