รามรู้สึกหนักอึ้งในหัวใจ ทุกถ้อยคำที่พิมพ์ชนกและธีร์เล่าขาน สะท้อนก้องอยู่ในห้วงความคิด ราวกับภาพยนตร์เรื่องหนึ่งที่ถูกฉายซ้ำแล้วซ้ำเล่า เขามองไปยังสวนหลังบ้านที่เคยเป็นเพียงฉากหลังธรรมดา แต่บัดนี้กลับเต็มไปด้วยความทรงจำอันลึกซึ้งของแม่ผู้จากไป ผู้หญิงที่เขารู้จักเพียงผิวเผิน แต่กลับแบกรับภาระอันหนักหนาสาหัสไว้เพียงลำพัง "ผม… ผมมันแย่จริงๆ" รามพึมพำ เสียงแหบพร่า "ผมไม่เคยรู้เลยว่าแม่ต้องเจออะไร… ผมเอาแต่คิดถึงแต่ตัวเอง… คิดว่าผมคือคนเดียวที่ไม่มีความสุข" พิมพ์ชนกเดินเข้าไปใกล้ รามยืนนิ่งอยู่ที่เดิม จ้องมองไปยังต้นไม้ใหญ่ที่แผ่กิ่งก้านสาขา ราวกับจะตามหาเงาของแม่ที่อาจจะเคยมานั่งพักอยู่ใต้ร่มไม้นี้ "คุณไม่ได้แย่เลยนะคะ ราม" พิมพ์ชนกเอ่ยปลอบโยน เสียงอ่อนโยน "คุณก็แค่… เด็กคนหนึ่ง ที่ไม่ได้รับรู้ความจริงทั้งหมด… คุณแม่ของคุณ ท่านเลือกที่จะปกป้องคุณ… ท่านเสียสละเพื่อคุณ" "เสียสละ… หรือว่า… ปิดบัง" รามถามเสียงเบา "ถ้าแม่บอกผม… บางที… ผมอาจจะ… มีโอกาสได้เจอพ่อ… ได้รู้จักท่าน… ได้…" "แต่ถ้าท่านบอก แล้วมันกลับทำให้คุณต้องเจ็บปวดกว่าเดิมล่ะคะ" ธีร์พูดเสริม "คุณพ่อของผม… ท่านก็เป็นคน… ที่มีครอบครัวอยู่แล้ว… การที่คุณเข้าไปในชีวิตของท่าน… อาจจะยิ่งสร้างความปั่นป่วน… ให้กับทุกฝ่าย… คุณแม่ของคุณ… ท่านอาจจะมองเห็นภาพนั้น… ท่านเลยเลือกที่จะ… ไม่บอก" รามหลับตาลง ภาพของพ่อที่เขาไม่เคยรู้จัก ยิ่งเลือนรางมากขึ้นไปอีกเมื่อนึกถึงความเป็นจริงที่ซับซ้อน เขาไม่อาจโทษแม่ได้เลยสักนิดเดียว ยิ่งได้ยินเรื่องราวจากปากของพิมพ์ชนกและธีร์มากเท่าไหร่ เขาก็ยิ่งรู้สึกถึงความเข้มแข็งและความรักอันยิ่งใหญ่ที่แม่มีให้ "แล้ว… สมุดบันทึกของพ่อ… ของคุณ… มัน… มันเกี่ยวกับเรื่องอะไรครับ" รามถาม พลางหันกลับมามองธีร์และพิมพ์ชนก "พ่อของผม… ท่านเขียนบันทึก… ทุกอย่างที่ท่านเจอ… ทุกสิ่งที่ท่านรู้สึก… หลังจากการพบคุณแม่ของคุณ… และหลังจากที่… ท่านต้องเลือก" ธีร์ตอบ เสียงแผ่วเบา "ในนั้น… มีทั้งความรู้สึกผิด… ความเสียใจ… และความหวัง… ที่จะขอโทษ… และชดเชย… ในสิ่งที่ท่านทำลงไป" "แล้ว… ทำไม… พ่อถึงไม่กลับมาหาแม่ผม… ถึงไม่บอกความจริงกับแม่ผม" รามถามต่อ น้ำเสียงเต็มไปด้วยความสงสัย "ตอนนั้น… คุณพ่อของผม… ท่านถูกกดดัน… จากทางครอบครัว… อย่างหนักครับ" ธีร์เล่า "ท่านต้องแต่งงานกับผู้หญิงที่… ทางบ้านเลือกให้… การที่จะเลิกกับภรรยา… และกลับไปหาคุณแม่ของคุณ… มันแทบจะเป็นไปไม่ได้เลย… ในสังคมตอนนั้น" "แล้ว… ทำไม… ท่านถึงไม่ดูแลแม่ผม… ไม่ส่งเสีย… อะไรเลย" รามถามอีกครั้ง ความเจ็บปวดเริ่มก่อตัวขึ้นในอก "ท่านพยายามแล้วครับ" ธีร์ตอบ "แต่… คุณแม่ของคุณ… ท่านเข้มแข็ง… และไม่ยอมรับ… ความช่วยเหลือจากท่าน… ท่านกลัวว่า… ถ้าท่านรับ… จะเหมือนกับว่า… ยอมให้คุณพ่อของผม… ซื้อทุกอย่าง… ด้วยเงิน… ท่านอยากให้คุณ… มีชีวิตที่ดี… ด้วยน้ำพักน้ำแรงของท่านเอง… ท่านเลย… ปฏิเสธทุกอย่าง" "ท่าน… ท่านบอกผมว่า… ถ้าวันไหน… คุณแข็งแรงพอ… และเข้าใจความจริงทั้งหมด… ท่านถึงจะ… สามารถ… รับความช่วยเหลือจากคุณพ่อ… ได้" พิมพ์ชนกเสริม "ท่านไม่อยากให้คุณ… ต้องรู้สึก… ว่าเป็นภาระ… ของใคร" รามยืนนิ่ง เขากำหมัดแน่น ความคิดที่เคยมีต่อพ่อผู้ให้กำเนิด ยิ่งสับสนวุ่นวายไปหมด เขารู้สึกโกรธ… โกรธที่พ่อเลือกทอดทิ้งแม่ แต่ในขณะเดียวกัน… เขาก็เริ่มเข้าใจ… เข้าใจถึงความยากลำบาก… ความกดดัน… และความผิดพลาดในอดีต "ผม… ผมยังไม่พร้อม… ที่จะเจอหน้าพ่อ… ของคุณ" รามกล่าว "ผม… ผมขอเวลา… ทบทวนเรื่องนี้อีกสักหน่อย… ผม… ผมยังรู้สึก… สับสนมาก" "เราเข้าใจครับ" ธีร์ตอบ "คุณ… มีสิทธิ์ที่จะรู้สึกแบบนั้น… เรา… ไม่เคยบังคับให้คุณ… ทำอะไร… เราแค่อยากให้คุณรู้… ว่าคุณ… ไม่ได้อยู่คนเดียว" พิมพ์ชนกพยักหน้าเห็นด้วย "ถ้าคุณ… อยากจะคุย… หรือแค่อยากจะมีใครสักคน… อยู่ข้างๆ… บอกเราได้เสมอนะคะ" รามพยักหน้ารับเบาๆ เขายังคงจมอยู่กับความคิดของตัวเอง การเปิดเผยความจริงทั้งหมด เป็นเหมือนการขุดเอาความเจ็บปวดในอดีตขึ้นมาอีกครั้ง แต่มันก็เป็นสิ่งจำเป็น… จำเป็นเพื่อให้เขาได้ก้าวต่อไปข้างหน้า "ผม… ผมขอบคุณพวกคุณนะ… ที่มาหาผม… ที่เล่าเรื่องทั้งหมดให้ฟัง" รามกล่าว "ผม… ผมอาจจะยังไม่พร้อม… แต่… ผมจะพยายาม… เข้าใจมันให้ได้" "ไม่ต้องรีบนะครับ" ธีร์กล่าว "ทุกอย่าง… ต้องใช้เวลา" รามมองไปยังซองจดหมายที่วางอยู่บนโต๊ะในห้องรับแขก จดหมายจากพ่อของธีร์ ที่เขาอ่านแล้วอ่านอีก จนแทบจะจำได้ทุกตัวอักษร มันเป็นเหมือนสะพานเชื่อมระหว่างเขากับอดีตที่เขาไม่เคยรู้จัก "ผม… ผมอยากจะขอบคุณ… คุณพ่อของคุณ… จากใจจริง" รามกล่าว "ถึงแม้ว่า… ผมจะยังไม่พร้อม… ที่จะเจอท่าน… แต่… ผมรู้สึก… ว่าท่าน… เป็นคนดี" "ท่าน… ท่านภูมิใจในตัวคุณมากครับ… ที่คุณ… ยังคงเข้มแข็ง… แม้จะผ่านเรื่องราวมากมาย" ธีร์กล่าว "และท่าน… ก็หวังว่า… สักวันหนึ่ง… คุณกับพ่อ… จะได้คุยกัน… และเข้าใจกันนะครับ" พิมพ์ชนกเสริม รามพยักหน้า เขาเดินเข้าไปในบ้าน ปล่อยให้ธีร์และพิมพ์ชนกนั่งอยู่ที่สวนหลังบ้านอีกสักครู่ รามเปิดประตูห้องทำงานของเขา เขาเดินไปหยิบสมุดบันทึกของพ่อธีร์ขึ้นมาอีกครั้ง เขาพลิกเปิดไปยังหน้าสุดท้าย ที่พ่อของธีร์เขียนถึงเขา "ถึงราม… ลูกของฉัน" "พ่อ… รู้ดีว่า… คำว่าพ่อ… อาจจะไม่มีความหมายสำหรับลูก… และลูกอาจจะโกรธ… เกลียด… พ่อ… พ่อเข้าใจ… และพ่อสมควรได้รับสิ่งนั้น" "พ่อ… ไ...