หลังจากที่กลุ่มเจ้าหน้าที่จากไป นัทก็ยังคงรู้สึกประหลาดใจอยู่ไม่น้อยกับการที่สถานการณ์คลี่คลายลงอย่างกะทันหัน คุณทวดเองก็ดูผ่อนคลายลงมาก เธอเดินกลับเข้ามาในบ้านพร้อมกับนัท โดยที่มือยังคงถือกล่องไม้ใบเก่าที่บรรจุวัตถุแก้วใสเอาไว้ "คุณทวดครับ" นัทเอ่ยถามขึ้นหลังจากนั่งลงที่โต๊ะไม้ตัวเก่า "ผมยังสงสัยอยู่เลยครับ ว่าวัตถุแก้วใสนั่น... มันคืออะไรกันแน่" คุณทวดนั่งลงข้างๆ เขา แล้วค่อยๆ เปิดฝากล่องไม้ใบนั้นออกอีกครั้ง แสงสว่างจางๆ ก็ส่องประกายออกมาอีกครั้ง ราวกับจะเชื้อเชิญให้สำรวจ "คุณปู่ของฉัน... เขาเป็นคนที่มีความรู้ลึกซึ้งมาก" คุณทวดกล่าวพลางลูบไล้ไปตามพื้นผิวของวัตถุแก้วใส "เขาเคยเล่าให้ฟังว่า... สิ่งนี้ไม่ใช่ของวิเศษอะไร แต่เป็นเหมือน 'กระจกเงา' ที่สะท้อนให้เห็นถึง 'กระแสแห่งชีวิต' ที่ไหลเวียนอยู่บนผืนดินแห่งนี้" "กระแสแห่งชีวิต... หมายความว่ายังไงครับ" นัทถาม "หมายถึง... ทุกสิ่งทุกอย่างที่เกิดขึ้นบนผืนดินนี้ ตั้งแต่อดีต ปัจจุบัน และอาจจะรวมถึงอนาคตด้วย" คุณทวดอธิบาย "มันคือการบันทึกของพลังงาน ความรู้สึก และการกระทำของผู้คน ที่ได้ส่งผลกระทบต่อผืนดินแห่งนี้มาอย่างต่อเนื่อง" คุณทวดหยิบวัตถุแก้วใสขึ้นมา แล้วยื่นให้กับนัท "ลองจับดูสิ... แล้วลองหลับตาดู" นัทรับวัตถุแก้วใสมาด้วยความลังเล เขาค่อยๆ หลับตาลง พลางนึกถึงคำพูดของคุณทวด ทันใดนั้นเอง ความรู้สึกบางอย่างก็แล่นผ่านเข้ามาในจิตใจของเขา ราวกับมีกระแสไฟฟ้าอ่อนๆ ไหลผ่านปลายนิ้ว เขาเริ่มเห็นภาพบางอย่างที่รางเลือน... ภาพของต้นไม้ใหญ่ที่เคยยืนตระหง่าน ภาพของสายน้ำที่ไหลเอื่อยๆ ภาพของรอยเท้าของผู้คนที่เดินผ่านไปมา "ผม... ผมรู้สึกได้บางอย่างครับ" นัทกล่าว "เหมือนมันมี... พลังงานบางอย่าง" "ใช่แล้ว" คุณทวดพยักหน้า "พลังงานเหล่านั้น... คือพลังงานที่ถูกบันทึกไว้ในวัตถุนี้ มันคือเศษเสี้ยวของอดีตที่ยังคงอยู่" คุณทวดหยิบวัตถุแก้วใสคืนมา แล้ววางกลับเข้าไปในกล่อง "คุณปู่ของฉัน... เขาได้ฝากคำเตือนไว้ด้วยว่า... พลังงานนี้สามารถนำไปใช้ได้หลายอย่าง แต่ก็ต้องใช้อย่างมีสติและปัญญา" "แล้ว... คุณปู่ของคุณทวด... ท่านได้ใช้มันเพื่ออะไรครับ" นัทถามด้วยความอยากรู้อยากเห็น "คุณปู่ของฉัน... เขาไม่ได้ใช้มันเพื่อแสวงหาอำนาจ หรือเพื่อประโยชน์ส่วนตน" คุณทวดกล่าว "ท่านใช้มันเพื่อการศึกษา เพื่อทำความเข้าใจในวัฏจักรของชีวิต และเพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงที่กำลังจะมาถึง" คุณทวดหันมามองนัทด้วยแววตาที่จริงจัง "และนี่คือเหตุผลที่ฉันนำเรื่องนี้มาให้เธอเห็น... เพื่อให้เธอได้เข้าใจถึงความไม่เที่ยงแท้ของทุกสรรพสิ่ง และเพื่อเตรียมจิตใจของเธอให้พร้อมรับมือกับสิ่งที่อาจจะเกิดขึ้น" "คุณทวดหมายความว่า... จะมีอะไรเกิดขึ้นอีกเหรอครับ" นัทถามด้วยความกังวล "ฉันไม่รู้แน่ชัด" คุณทวดตอบ "แต่สิ่งที่ฉันรู้แน่ๆ คือ... โลกของเรากำลังเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว และเราต้องพร้อมที่จะปรับตัว" คุณทวดลômปากกาที่เตรียมไว้ แล้วเปิดกล่องไม้ใบนั้นอีกครั้ง คราวนี้สิ่งที่ปรากฏขึ้นมาไม่ใช่เพียงวัตถุแก้วใส แต่เป็นแผ่นกระดาษเก่าแก่ที่ถูกพับไว้อย่างดี "นี่คือ... บันทึกของท่านปู่" คุณทวดกล่าว "มันเป็นภาษาโบราณที่ฉันเองก็อ่านออกบ้างไม่ออกบ้าง แต่ฉันเชื่อว่า... มันน่าจะมีคำตอบ หรือคำแนะนำบางอย่างสำหรับเรา" คุณทวดค่อยๆ คลี่แผ่นกระดาษออกอย่างระมัดระวัง นัทโน้มตัวเข้าไปดูใกล้ๆ เขาเห็นลายมือที่ประณีตบรรจง แต่ก็ดูเลือนรางตามกาลเวลา ตัวอักษรที่ปรากฏนั้นเป็นภาษาไทยโบราณที่เขาไม่คุ้นเคยเลย "ฉันได้พยายามศึกษามาหลายครั้งแล้ว" คุณทวดกล่าว "แต่ก็ยังไม่เข้าใจทั้งหมด" "ผมช่วยดูได้ไหมครับ" นัทเสนอ คุณทวดพยักหน้า "แน่นอน... บางที... สายตาที่สดใหม่ของเธอ อาจจะมองเห็นในสิ่งที่ฉันมองข้ามไป" นัทเริ่มไล่อ่านตัวอักษรทีละตัวอย่างช้าๆ เขาพยายามนึกถึงความรู้ภาษาไทยโบราณที่เคยได้เรียนมาในโรงเรียน แต่ก็ยังคงเป็นเรื่องยากอยู่ดี "ตรงนี้... ผมว่าน่าจะอ่านว่า 'อนิจจัง' นะครับ" นัทชี้ไปที่ตัวอักษรตัวหนึ่ง "แล้วก็... 'ทุกขัง' ด้วย" "ใช่... เธอพูดถูก" คุณทวดกล่าวด้วยความตื่นเต้น "สองคำนี้... ฉันแน่ใจ" พวกเขาใช้เวลาอีกสักพักในการพยายามตีความตัวอักษรที่เหลือ คุณทวดอ่านออกเสียงคำที่เธอพอจะเดาได้ แต่นัทก็ยังคงสับสนอยู่ดี "ดูเหมือนว่า... ท่านปู่จะกำลังอธิบายถึง... 'ธรรมชาติของสรรพสิ่ง' นะครับ" นัทกล่าว "โดยเน้นย้ำถึง... 'ความไม่เที่ยง' และ 'ความเปลี่ยนแปลง' ที่เกิดขึ้นตลอดเวลา" "นั่นคือสิ่งที่ฉันพยายามสอนเธอมาตลอด" คุณทวดกล่าว "การเข้าใจในหลักไตรลักษณ์ คือหนทางสู่การปล่อยวาง" คุณทวดมองไปที่แผ่นกระดาษเก่าแก่ด้วยความรู้สึกที่หลากหลาย "ฉันหวังว่า... บันทึกนี้จะช่วยให้เราเข้าใจอะไรได้มากขึ้น" นัทรู้สึกถึงความหนักอึ้งของประวัติศาสตร์และภาระที่ตกมาสู่ครอบครัวของเขา แต่ในขณะเดียวกัน เขาก็รู้สึกถึงความหวังและความมุ่งมั่นที่จะทำความเข้าใจในสิ่งที่คุณทวดพยายามจะสอนเขา