ณัฐยืนนิ่งอยู่กลางทางเดินในโรงพยาบาล ความรู้สึกราวกับโลกทั้งใบกำลังหยุดหมุน เขาพยายามสูดหายใจเข้าลึกๆ แต่ลมหายใจกลับติดขัดอยู่ในลำคอ เสียงเต้นของหัวใจดังก้องอยู่ในหูราวกับจะทะลุออกมานอกอก ภาพของมารดากำลังยิ้มแย้ม หัวเราะ และพูดคุยกับเขาเมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา ผุดขึ้นมาในหัวอย่างต่อเนื่อง ความจริงอันโหดร้ายกำลังถาโถมเข้ามาจนเขาตั้งรับไม่ทัน "คุณหมอครับ คุณหมอไหวไหมครับ" เสียงของพยาบาลสาวคนหนึ่งดังขึ้น ปลุกให้ณัฐหลุดจากภวังค์แห่งความตกใจ "ผม... ผมไม่เป็นไรครับ" ณัฐตอบเสียงแหบพร่า พยายามควบคุมน้ำเสียงให้เป็นปกติมากที่สุดเท่าที่จะทำได้ "ผมต้องรีบไปเดี๋ยวนี้" เขาเดินอย่างเร่งรีบไปยังห้องฉุกเฉินที่ทีมแพทย์กำลังรักษาอาการของมารดา ในใจภาวนาขอให้ทุกอย่างผ่านพ้นไปด้วยดี แต่ในขณะเดียวกัน ความคิดอีกด้านหนึ่งก็ฉายภาพเหตุการณ์ที่เลวร้ายที่สุดที่อาจเกิดขึ้น เมื่อไปถึงห้องฉุกเฉิน บรรยากาศเต็มไปด้วยความตึงเครียด แพทย์และพยาบาลกำลังทำงานกันอย่างเร่งรีบ คุณหมอวิชัยยืนคุมสถานการณ์อยู่ด้วยสีหน้าเคร่งเครียด "เป็นอย่างไรบ้างครับคุณหมอ" ณัฐรีบถามเมื่อเห็นคุณหมอวิชัย คุณหมอวิชัยหันมามองณัฐด้วยสีหน้าเห็นใจ "ตอนนี้เรากำลังพยายามอย่างเต็มที่นะณัฐ แต่... อาการของท่านค่อนข้างสาหัส เลือดออกในสมองเป็นบริเวณกว้าง" ณัฐรู้สึกเหมือนถูกตบหน้าอย่างแรงด้วยความจริง เขาพยายามรวบรวมสติ ยึดมั่นในคำสอนของอาจารย์ธรรมที่ว่า "เมื่อเผชิญหน้ากับความไม่แน่นอน จงตั้งมั่นในสติ" "ผมเข้าใจครับ" ณัฐตอบเสียงหนักแน่นขึ้น "ผมขอเข้าไปดูท่านได้ไหมครับ" "ได้สิ แต่เข้าไปได้ไม่นานนะ" คุณหมอวิชัยกล่าว "แล้วก็ทำใจดีๆ" ณัฐก้าวเข้าไปในห้อง ผู้เป็นมารดานอนอยู่บนเตียง แพทย์กำลังต่อสายระโยงระยางต่างๆ เข้ากับร่างกายของท่าน ใบหน้าของท่านซีดเซียว ดวงตาปิดสนิท ณัฐทรุดตัวลงข้างเตียง จับมือที่เย็นเฉียบของมารดาไว้ "แม่ครับ... ผมอยู่นี่นะ" เขาพูดเสียงแผ่วเบา น้ำตาเริ่มไหลอาบแก้ม เขาพยายามสังเกตความรู้สึกที่เกิดขึ้นในใจ ความเสียใจ ความโศกเศร้า ความกลัว และความรู้สึกผิดที่อาจจะยังทำหน้าที่ลูกได้ไม่ดีพอ เขารู้ว่านี่คือโอกาสอันสำคัญที่จะได้ฝึกฝนวิปัสสนาอย่างแท้จริง "หายใจเข้า... รับรู้ถึงความเจ็บปวดและความสูญเสียที่กำลังจะเกิดขึ้น" ณัฐบอกกับตัวเองในใจ "หายใจออก... ปล่อยวางความยึดมั่นในสิ่งที่ไม่สามารถควบคุมได้" เขาใช้เวลาอยู่ข้างเตียงมารดาเพียงไม่กี่นาที แต่รู้สึกเหมือนยาวนานกว่านั้นมาก เขาได้แต่ภาวนาให้ท่านจากไปด้วยความสงบ หลังจากออกมาจากห้องฉุกเฉิน ณัฐได้พูดคุยกับคุณหมอวิชัยอีกครั้ง "ผมต้องทำอย่างไรต่อไปครับคุณหมอ" ณัฐถาม "ตอนนี้เราต้องรอผลการผ่าตัด และดูอาการของท่านอย่างใกล้ชิด" คุณหมอวิชัยตอบ "ถ้ามีอะไรเปลี่ยนแปลง ฉันจะรีบแจ้งให้เธอทราบทันที" ณัฐพยักหน้า เขาตัดสินใจกลับบ้านเพื่อไปบอกข่าวนี้กับญาติคนอื่นๆ และเตรียมตัวสำหรับสิ่งที่จะเกิดขึ้น ตลอดทางกลับบ้าน สายตาของเขามองออกไปนอกหน้าต่างอย่างเหม่อลอย เขาเริ่มทบทวนถึงทุกสิ่งทุกอย่างที่ผ่านมา ความสุข ความทรงจำดีๆ กับมารดา การเดินทางของการปฏิบัติธรรมที่ผ่านมา "มันเป็นเรื่องที่ยากจริงๆ นะ" เขาพึมพำกับตัวเอง "การยอมรับความสูญเสีย" เมื่อถึงบ้าน เขาได้พบกับป้าของเขา ซึ่งเป็นน้องสาวของมารดา ป้ามีสีหน้ากังวลใจอย่างเห็นได้ชัด "ณัฐ... เกิดอะไรขึ้นลูก" ป้าถามด้วยน้ำเสียงสั่นเครือ ณัฐสูดหายใจลึกๆ ก่อนจะเล่าเรื่องราวทั้งหมดให้ป้าฟัง ป้าถึงกับทรุดตัวลงนั่ง ร้องไห้ด้วยความเสียใจ "ทำไมต้องเป็นแบบนี้ด้วยนะ" ป้าพร่ำพร่ำ "เมื่อวานป้ายังคุยกับเขาอยู่เลย" ณัฐเข้าไปปลอบป้า พยายามให้กำลังใจ แต่ในขณะเดียวกัน เขาก็รู้สึกถึงความเปราะบางของชีวิตที่เพิ่มมากขึ้น "ป้าครับ เราต้องเข้มแข็งนะ" ณัฐกล่าว "เราไม่รู้ว่าอะไรจะเกิดขึ้นต่อไป แต่เราทำได้ดีที่สุดในทุกๆ วันแล้ว" "หนูพูดเหมือนพระเลยนะ" ป้าพูดพร้อมกับเสียงสะอื้น "แต่ตอนนี้ป้าทำใจไม่ได้จริงๆ" "ผมก็ทำใจได้ยากเหมือนกันครับป้า" ณัฐยอมรับ "แต่ผมเชื่อว่า การมีสติ การยอมรับ และการปล่อยวาง จะช่วยให้เราผ่านมันไปได้" คืนนั้น ณัฐนอนไม่หลับ เขาใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่กับการภาวนา ตั้งสติรับรู้ถึงความเศร้าโศกที่เกิดขึ้น พยายามไม่ปรุงแต่งเพิ่มเติม เขาตระหนักว่านี่คือบททดสอบที่สำคัญที่สุดครั้งหนึ่งในชีวิตของเขา เป็นการทดสอบหลักการวิปัสสนาที่เขาได้ร่ำเรียนมา "ความตายเป็นสิ่งที่ไม่แน่นอน" เขานึกถึงคำสอนของอาจารย์ธรรม "และชีวิตก็เป็นเช่นนั้น" เขาพยายามปล่อยวางความกังวลเกี่ยวกับผลลัพธ์ของการผ่าตัด และการจากไปของมารดา เขาตั้งใจว่าจะอยู่กับปัจจุบันขณะให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ "หายใจเข้า... รู้ว่ากำลังเศร้า" "หายใจออก... ปล่อยวางความทุกข์" เขาทำเช่นนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนกระทั่งรู้สึกถึงความสงบที่ค่อยๆ กลับคืนมา แม้ความเสียใจจะยังคงอยู่ แต่ก็ไม่สามารถครอบงำจิตใจเขาได้อีกต่อไป เขาพร้อมที่จะเผชิญหน้ากับสิ่งที่กำลังจะมาถึง