แพรวาครุ่นคิดถึงวิธีการที่จะแบ่งปันประสบการณ์และข้อคิดที่เธอได้เรียนรู้จากคุณย่าสมพิศให้กับเพื่อนร่วมงาน เธอต้องการที่จะช่วยให้พวกเขาได้พบกับความสงบสุขและเข้าใจชีวิตในแบบที่เธอได้สัมผัส แต่ก็เกรงว่าหากใช้วิธีการที่ตรงเกินไป อาจทำให้เพื่อนๆ รู้สึกต่อต้าน หรือไม่เปิดใจรับ "คุณย่าคะ" แพรวาเอ่ยขึ้นอีกครั้งในเย็นวันนั้น ขณะที่คุณย่ากำลังนั่งถักนิตติ้งอยู่ริมระเบียง "แพรวากำลังคิดว่าจะเริ่มต้นคุยเรื่องนี้กับเพื่อนๆ อย่างไรดีค่ะ" คุณย่าสมพิศวางไหมพรมลง พลางยิ้มอ่อนโยน "การที่จะสื่อสารสิ่งใดให้ผู้อื่นเข้าใจได้นั้น สำคัญที่ ‘วิธีการ’ และ ‘เจตนา’ จ้ะ" "ถ้าเราหวังดีจริงๆ เจตนาของเราจะส่งผ่านไปถึงเขาได้" คุณย่าสมพิศกล่าว "แต่ถ้าเราใช้วิธีการที่แข็งกระด้าง หรือเหมือนการสั่งสอน เขาอาจจะรู้สึกต่อต้าน หรือปิดกั้นตัวเอง" "เหมือนตอนที่เราปลูกต้นไม้" คุณย่าสมพิศเปรียบเทียบ "เราไม่สามารถ ‘บังคับ’ ให้ต้นไม้เติบโตได้ แต่เราสามารถ ‘สร้างสภาพแวดล้อม’ ที่เหมาะสมให้มันเติบโตได้" "แล้วสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมสำหรับการแบ่งปันปัญญาล่ะคะคุณย่า คืออะไร" แพรวาถามด้วยความสนใจ "คือ ‘ความเป็นธรรมชาติ’ ของเราเองจ้ะ" คุณย่าสมพิศตอบ "คือการที่เรา ‘ใช้ชีวิต’ อย่างที่เราได้เรียนรู้ และแสดงออกถึง ‘ความเปลี่ยนแปลง’ นั้นอย่างเป็นธรรมชาติ" "เมื่อเพื่อนๆ เห็นว่าเรา ‘สงบ’ ขึ้น ‘ไม่ฟุ้งซ่าน’ น้อยลง หรือ ‘รับมือ’ กับปัญหาได้ดีขึ้น โดยที่เราไม่ได้พยายาม ‘บอก’ หรือ ‘สั่งสอน’ พวกเขา" คุณย่าสมพิศกล่าว "พวกเขาก็จะเกิด ‘ความสงสัย’ และ ‘ความสนใจ’ ขึ้นมาเอง" "แล้วเมื่อถึงจุดนั้น" คุณย่าสมพิศเสริม "เราก็สามารถ ‘แบ่งปัน’ ประสบการณ์ของเราอย่าง ‘เป็นกันเอง’ ได้" "ยกตัวอย่างเช่น" คุณย่าสมพิศกล่าวต่อ "หากเพื่อนร่วมงานคนหนึ่งกำลังกังวลเรื่องผลการประเมินงาน แทนที่เราจะบอกว่า ‘อย่าไปคิดมาก’ หรือ ‘ปล่อยวาง’ เราอาจจะเล่าถึง ‘ประสบการณ์’ ของเราเอง เมื่อครั้งที่เราเคยรู้สึกแบบนั้น" "เราอาจจะเล่าว่า ‘ตอนนั้นแพรวาก็เคยรู้สึกกังวลมากเหมือนกันนะ’" คุณย่าสมพิศยกตัวอย่างบทสนทนา "‘คิดวนไปวนมาว่าจะทำอย่างไรให้ผลออกมาดีที่สุด’" "‘แต่พอแพรวาได้ลองปรับวิธีการคิด’" คุณย่าสมพิศเล่าต่อ "‘โดยพยายามทำหน้าที่ของตัวเองให้ดีที่สุดในแต่ละวัน แล้วก็ยอมรับผลที่จะตามมา’" "‘ปรากฏว่าจิตใจมันเบาลงมากเลย’" คุณย่าสมพิศพูดเหมือนกำลังเล่าเรื่องของแพรวา "‘และที่น่าแปลกคือ ผลงานที่ออกมาก็ไม่ได้แย่ลงเลย’" "‘บางทีมันอาจจะดีขึ้นด้วยซ้ำ’" คุณย่าสมพิศกล่าว "‘เพราะเราไม่ได้แบกความกดดันมากเกินไป’" "เราเล่าด้วย ‘ความรู้สึก’ ของเราจริงๆ" คุณย่าสมพิศเน้น "ไม่ใช่การเทศนาสั่งสอน" "เมื่อเขาได้ยินเรื่องราวจาก ‘ประสบการณ์จริง’ ของเรา" คุณย่าสมพิศกล่าว "เขาก็มีแนวโน้มที่จะ ‘เปิดใจ’ รับฟัง และอาจจะลองนำไปปรับใช้กับตัวเอง" แพรวาลองนึกภาพตาม เธอเห็นภาพตัวเองกำลังคุยกับเมย์ เพื่อนสนิทที่มักจะเครียดกับเรื่องงานเสมอ "ใช่ค่ะคุณย่า" แพรวาพยักหน้า "เหมือนเรากำลัง ‘จุดประกาย’ เล็กๆ ให้เขา แทนที่จะไป ‘สาดน้ำ’ ใส่หน้าเขา" "ถูกต้องแล้วจ้ะ" คุณย่าสมพิศกล่าว "การแบ่งปันที่ดี คือการทำให้เขา ‘อยาก’ ที่จะเรียนรู้ ไม่ใช่การ ‘ถูกบังคับ’ ให้เรียนรู้" "แล้วถ้าเขาไม่สนใจล่ะคะ" แพรวาถามอย่างกังวลเล็กน้อย "ถ้าเขาฟังแล้วก็ยังคงทำเหมือนเดิม" "เราก็ ‘ปล่อยวาง’ ในส่วนนั้นไปจ้ะ" คุณย่าสมพิศตอบอย่างใจเย็น "เราได้ทำหน้าที่ของเราอย่างเต็มที่แล้ว การเปลี่ยนแปลงของเขา เป็น ‘เรื่องของเขา’" "เราไม่สามารถ ‘ควบคุม’ การตัดสินใจ หรือ ‘เปลี่ยนแปลง’ ใครได้" คุณย่าสมพิศกล่าว "สิ่งที่เราทำได้ คือการ ‘นำเสนอ’ ทางเลือก และ ‘เป็นแบบอย่าง’ ที่ดี" "และที่สำคัญที่สุด" คุณย่าสมพิศเสริม "คือเราต้อง ‘ไม่คาดหวัง’ ผลตอบรับใดๆ จากการแบ่งปันของเรา" "เราทำด้วย ‘เมตตา’ และ ‘กรุณา’" คุณย่าสมพิศกล่าว "หวังให้เขาพบความสุข เหมือนกับที่เราได้พบ" "ถ้าเขาพร้อม เขาจะรับฟังเอง" คุณย่าสมพิศกล่าว "ถ้ายังไม่พร้อม เราก็เพียงแค่ ‘เป็นเพื่อน’ ที่ดีของเขาต่อไป" แพรวารู้สึกสบายใจขึ้นมาก เธอเข้าใจแล้วว่า การแบ่งปันปัญญา ไม่ใช่การปาหิน แต่เป็นการหว่านเมล็ดพันธุ์อย่างนุ่มนวล "ขอบคุณค่ะคุณย่า" แพรวากล่าวด้วยความรู้สึกซาบซึ้ง "แพรวาจะลองนำไปปรับใช้ดูค่ะ" "ดีแล้วจ้ะ" คุณย่าสมพิศยิ้ม "จำไว้ว่า ‘ความจริง’ มักจะ ‘เปิดเผย’ ตัวเองได้เสมอ เมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม" "และ ‘ความจริง’ นั้น ก็คือ ‘แสงสว่าง’ ที่จะนำทางให้เรา และผู้คนรอบข้างพบกับ ‘ความสงบสุข’ ที่แท้จริง" แพรวาพยักหน้า เห็นด้วยกับคำพูดของคุณย่าสมพิศ เธอรู้สึกว่านี่เป็นอีกก้าวสำคัญในการเดินทางของเธอ ก้าวจากการ ‘รับรู้’ สู่การ ‘ปฏิบัติ’ และการ ‘แบ่งปัน’ อย่างแท้จริง