พระอาจารย์วิมุตติพยักหน้าเห็นด้วยกับคำกล่าวของอนันต์ "ถูกต้องแล้วอนันต์" ท่านกล่าว "ความคิดและความรู้สึกก็เช่นเดียวกับรูปกาย มันเกิดขึ้นชั่วคราวแล้วก็ดับไป เรามักยึดติดกับมันราวกับว่ามันคือสิ่งถาวร นั่นคือเหตุแห่งทุกข์" อนันต์เงียบไปครู่หนึ่ง ซึมซับคำสอนของอาจารย์เขาพยายามน้อมนำหลักธรรมที่ได้เรียนรู้มาประยุกต์ใช้กับประสบการณ์ตรงที่เพิ่งผ่านมา เขาเริ่มเข้าใจแล้วว่าภาพมายาที่ปรากฏแก่เขานั้น เป็นเพียงการทดสอบกำลังใจและการเห็นแจ้งในธรรมะของเขาเอง "แล้วภาพนิมิตนั้นเล่าครับอาจารย์" อนันต์ถาม "มันมีที่มาอย่างไร" พระอาจารย์วิมุตติถอนหายใจเบาๆ "เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับอดีตของเจ้า อนันต์" ท่านกล่าว "เป็นสิ่งที่เจ้าต้องเผชิญหน้าและรับรู้ เพื่อจะได้ก้าวต่อไปได้อย่างบริสุทธิ์" บรรยากาศในห้องพลันแปรเปลี่ยนเป็นความจริงจัง อนันต์สัมผัสได้ถึงน้ำหนักของคำพูดอาจารย์ เขารู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือนบางอย่างในจิตใจ เหมือนกับว่าประตูแห่งความทรงจำที่ถูกปิดตายกำลังจะถูกเปิดออก "ในอดีตชาติอันไกลโพ้น" พระอาจารย์วิมุตติเริ่มเล่า "เจ้าเคยเป็นนักบวชรูปหนึ่งเช่นกัน แต่เป็นนักบวชที่ยึดติดในอำนาจและลาภสักการะ เจ้าหลงผิดคิดว่าตนเองมีฤทธิ์เดชพิเศษ สามารถช่วยเหลือผู้คนได้ด้วยอำนาจทางจิต" อนันต์ฟังด้วยความตั้งใจ เขารู้สึกเหมือนมีบางอย่างที่คุ้นเคย ราวกับเป็นเรื่องที่เขาเคยสัมผัสมาก่อน "มีหญิงสาวผู้หนึ่ง" พระอาจารย์วิมุตติเล่าต่อไป "เธอมาขอความช่วยเหลือจากเจ้า ด้วยเรื่องทุกข์ร้อนอันใหญ่หลวง เจ้าตอบตกลงที่จะช่วยเหลือเธอ แต่ด้วยวิธีการที่ผิดไป เจ้าใช้อำนาจจิตของเจ้า โดยมิได้สอนให้เธอพึ่งพาตนเองตามหลักธรรม" "แต่สิ่งที่เจ้าทำนั้น ไม่ใช่การช่วยเหลืออย่างแท้จริง" ท่านกล่าว "เพราะการใช้อำนาจจากภายนอก ไม่ได้แก้ปัญหาที่ต้นเหตุ สุดท้ายแล้ว หญิงสาวผู้นั้นกลับต้องเผชิญกับผลกรรมที่เลวร้ายกว่าเดิม และวิญญาณของเธอก็ถูกพันธนาการด้วยความทุกข์" อนันต์รู้สึกเหมือนถูกตบหน้าอย่างจัง เขาพยายามจะนึกถึงเหตุการณ์นั้น แต่ภาพความทรงจำยังคงพร่าเลือน "แล้วภาพนิมิตที่ข้าพเจ้าเห็นเล่าครับ" อนันต์ถามเสียงสั่น "หญิงสาวผู้นั้น คือวิญญาณของเธอใช่หรือไม่" "ถูกต้อง" พระอาจารย์วิมุตติพยักหน้า "วิญญาณของเธอยังคงทุกข์ทรมาน และเมื่อเจ้าได้บำเพ็ญเพียรจนมีกำลังใจที่เข้มแข็ง ภาพมายานั้นก็ปรากฏขึ้นเพื่อทดสอบเจ้า เพื่อให้เจ้าได้เผชิญหน้ากับอดีต และเรียนรู้ถึงความผิดพลาดของตนเอง" "มันเป็นการทดสอบที่สำคัญยิ่ง" ท่านกล่าว "เพราะหากเจ้าหลงไปกับการสงสาร ยอมใช้บุญบารมีของเจ้าช่วยเหลือเธอโดยมิได้สอนให้เธอพึ่งพาตนเอง เจ้าก็จะตกหลุมพรางแห่งอวิชชาอีกครั้ง" อนันต์รู้สึกโล่งใจที่ตนเองไม่หลงผิดไปตามภาพมายา แต่ในขณะเดียวกัน เขาก็รู้สึกเศร้าใจต่อหญิงสาวผู้นั้น "แล้วกระผมจะช่วยเธอได้อย่างไรครับอาจารย์" เขาถาม "การช่วยที่ดีที่สุด คือการชี้ทางแห่งธรรม" พระอาจารย์วิมุตติกล่าว "เมื่อเจ้าเข้าใจความเป็นอนัตตาอย่างแท้จริง เจ้าจะสามารถแผ่เมตตาจิตอันบริสุทธิ์ไปถึงเธอได้ การแผ่เมตตาที่ปราศจากความยึดติดใดๆ จะสามารถส่งพลังแห่งธรรมไปปลอบประโลมจิตใจของเธอได้" "นอกจากนี้" ท่านกล่าวเสริม "เจ้าเองก็ต้องหมั่นเจริญสติ เจริญปัญญาอยู่เสมอ เพื่อไม่ให้ตกอยู่ในวังวนแห่งอวิชชาเช่นในอดีต" อนันต์ก้มหน้าลง เขารู้สึกถึงภาระอันใหญ่หลวงที่ต้องแบกรับ แต่ก็พร้อมที่จะเผชิญหน้า "กระผมจะพยายามครับอาจารย์" "ดีมาก" พระอาจารย์วิมุตติกล่าว "จงจำไว้ว่า การเดินทางสู่การรู้แจ้งนั้น ไม่ใช่การหลีกหนีจากอดีต แต่คือการเผชิญหน้ากับมันด้วยปัญญา การปล่อยวางมิใช่การลืมเลือน แต่คือการยอมรับและก้าวผ่านไป" แสงจันทร์ส่องเข้ามาในห้อง ทำให้เงาของอาจารย์และศิษย์ทอดทาบไปบนพื้น อนันต์รู้สึกถึงความสงบที่กลับคืนมาในจิตใจ แม้ว่าความลับในอดีตจะถูกเปิดเผย แต่เขากลับรู้สึกเบาใจขึ้นกว่าเดิม เพราะเขาได้เข้าใจถึงบทเรียนที่สำคัญที่สุดบทหนึ่งของการเดินทาง "เรื่องของหญิงสาวผู้นั้น" พระอาจารย์วิมุตติกล่าว "เป็นเพียงหนึ่งในบททดสอบที่จะมีเข้ามาอีกมากมาย เจ้าจงเตรียมจิตใจให้พร้อมเสมอ" "กระผมเข้าใจแล้วครับอาจารย์" อนันต์ตอบ "กระผมจะไม่ยึดติดกับภาพมายา หรือความสงสารที่เกิดขึ้นชั่วคราวอีกต่อไป" "แต่กระผมจะใช้มันเป็นเครื่องเตือนสติ" เขากล่าวเสริม "ให้หมั่นพิจารณาตนเอง และรักษาไว้ซึ่งคุณธรรมอันบริสุทธิ์" พระอาจารย์วิมุตติยิ้มอย่างพอใจ "นั่นคือสิทธิ์ อนันต์" ท่านกล่าว "การเรียนรู้จากอดีต คือหนทางสู่ปัญญา" อนันต์เงยหน้าขึ้นมองอาจารย์ของตนอีกครั้ง ดวงตาของเขาฉายแววแห่งความมุ่งมั่น "กระผมจะนำคำสอนของอาจารย์ไปปฏิบัติอย่างเคร่งครัด" "การเดินทางยังอีกยาวไกล" พระอาจารย์วิมุตติกล่าว "แต่เจ้ากำลังก้าวไปถูกทางแล้ว" หลังจากนั้น พระอาจารย์วิมุตติก็ลุกขึ้นและเดินจากไป ทิ้งให้ออนันต์อยู่กับความคิดของตนเอง เขาหลับตาลงอีกครั้ง พยายามจะสัมผัสถึงความรู้สึกของหญิงสาวผู้นั้น โดยปราศจากอคติและความยึดติดใดๆ เขารู้สึกถึงความทุกข์ร้อน แต่ก็รู้สึกถึงความหวังเล็กๆ ที่อาจจะยังคงอยู่ภายในจิตใจของเธอ เขาเริ่มแผ่เมตตาจิตออกไปอย่างอ่อนโยน ปรารถนาให้เธอพ้นจากความทุกข์ทั้งปวง แม้จะไม่สามารถช่วยเหลือเธอได้โดยตรง แต่เขาก็เชื่อว่า พลังแห่งเมตตาธรรมจะสามารถส่งไปถึงเธอได้ในที่สุด คืนนั้น อนันต์ไม่ได้นอนหลับ เขานั่งสมาธิภาวนาตลอดคืน พิจารณาความเป็นอนัตตา และฝึกฝนการแผ่เมตตาอย่างต่อเนื่อง เขาตระหนักดีว่า การก้าวไปสู่ความเป็นพระอรหันต์นั้น ต้องอาศัยการขัดเกลาจิตใจอย่างไม่หยุดหย่อน และการเผชิญหน้ากับความจริงอันเจ็บปวดในอดีต ก็เป็นส่วนหนึ่งของการเดินทางอันศักดิ์สิทธิ์นี้