"ผมได้เตรียมค่าชดเชยไว้ให้ด้วยครับ" นายทุนกล่าวต่อ "เป็นจำนวนเงินที่ผมคิดว่าเหมาะสมกับมูลค่าที่ดิน" หลวงพ่อบุญพยักหน้าอย่างช้าๆ "ค่าชดเชยนั้น เป็นสิ่งสำคัญครับ แต่สิ่งสำคัญยิ่งกว่า คือการที่ชาวบ้านจะสามารถดำรงชีวิตอยู่ต่อไปได้อย่างมีความสุข" "ผมเข้าใจครับหลวงพ่อ" นายทุนตอบ "ผมจึงเสนอให้ย้ายไปอยู่ที่ใหม่ ซึ่งผมได้เตรียมที่ดินจัดสรรไว้ให้แล้ว ถึงแม้จะห่างออกไปเล็กน้อย แต่ผมมั่นใจว่าในระยะยาว จะเป็นประโยชน์มากกว่า" "ประโยชน์ในระยะยาวนั้น เป็นเรื่องที่เราต้องร่วมกันพิจารณา" หลวงพ่อบุญกล่าว "แต่ในระยะสั้นนี้ ชาวบ้านจำนวนมากยังคงมีวิถีชีวิตที่ผูกพันกับผืนดินเดิม พวกเขามีโรงเรือน มีสวนผลไม้ที่ปลูกมานาน การย้ายไปเริ่มต้นใหม่ทั้งหมด ย่อมต้องใช้เวลาและทุนทรัพย์" "ผมได้เตรียมการเรื่องนี้ไว้แล้วครับ" นายทุนกล่าว "ผมจะจัดหาที่ดินให้ สร้างบ้านเบื้องต้น และยังมีเงินทุนบางส่วนสนับสนุนการตั้งต้นใหม่" "เป็นข้อเสนอที่น่าพิจารณาครับ" หลวงพ่อบุญกล่าว "แต่การตัดสินใจเรื่องที่อยู่อาศัยและการทำมาหากิน เป็นเรื่องใหญ่สำหรับชีวิตของพวกเขา" "แน่นอนครับ" นายทุนตอบ "ผมจึงอยากให้หลวงพ่อได้ช่วยไปพูดคุยกับชาวบ้านอีกครั้ง เพื่ออธิบายรายละเอียดของข้อเสนอนี้อย่างชัดเจน" "อาตมายินดีที่จะเป็นสื่อกลาง" หลวงพ่อบุญกล่าว "แต่ขอให้ท่านโปรดเข้าใจด้วยว่า การตัดสินใจสุดท้าย ย่อมขึ้นอยู่กับชาวบ้านแต่ละครัวเรือน" "ผมเข้าใจครับหลวงพ่อ" นายทุนกล่าว "ผมเชื่อมั่นในเมตตาบารมีของหลวงพ่อ ที่จะช่วยให้ทุกอย่างเป็นไปด้วยดี" การสนทนาสิ้นสุดลงด้วยบรรยากาศที่ผ่อนคลายกว่าเดิม หลวงพ่อบุญและสามเณรนพ เดินทางกลับวัด พร้อมกับข้อมูลที่จำเป็นในการนำไปปรึกษากับชาวบ้าน เมื่อกลับถึงวัด หลวงพ่อบุญได้เรียกประชุมชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบในบริเวณดังกล่าว การประชุมครั้งนี้จัดขึ้นที่ศาลาการเปรียญ บรรยากาศเต็มไปด้วยความกังวลและคำถามมากมาย "หลวงพ่อครับ" ลุงสมชาย ชาวบ้านที่ทำนาอยู่บนที่ดินพิพาทมาตั้งแต่รุ่นพ่อ กล่าวขึ้นด้วยน้ำเสียงที่สั่นเครือ "ที่ดินตรงนี้คือชีวิตของพวกผมนะครับ จะให้ย้ายไปอยู่ที่อื่นได้อย่างไร" "ผมเข้าใจความรู้สึกของลุงสมชายครับ" หลวงพ่อบุญกล่าวอย่างใจเย็น "อาตมาก็เพิ่งได้พูดคุยกับนายทุนมา เขาได้ยื่นข้อเสนอใหม่ที่น่าสนใจ" "ข้อเสนออะไรครับหลวงพ่อ" ป้าแดง แม่ค้าขายผักที่ปลูกมานานกว่ายี่สิบปี ถามด้วยความหวัง "นายทุนยินดีที่จะชะลอการรื้อถอนออกไปก่อน" หลวงพ่อบุญอธิบาย "และเขาได้เตรียมที่ดินจัดสรรใหม่ไว้ให้ พร้อมทั้งจะช่วยเหลือเรื่องการสร้างบ้าน และมีเงินทุนบางส่วนสำหรับการเริ่มต้นชีวิตใหม่" เสียงฮือฮาในหมู่ชาวบ้านดังขึ้น บางคนดูเหมือนจะมีความหวัง แต่บางคนก็ยังคงมีแววตาที่เต็มไปด้วยความกังวล "แต่ที่ใหม่มันอยู่ไกลจากที่นี่มากเลยนะครับหลวงพ่อ" ลุงบุญมี ชาวสวนผลไม้ที่มักจะนำผลผลิตไปขายในตลาดใกล้ๆ กล่าว "พวกเราจะไปทำมาหากินกันอย่างไร" "นั่นคือสิ่งที่อาตมาอยากให้พวกเราได้พิจารณาร่วมกัน" หลวงพ่อบุญกล่าว "การย้ายไปอยู่ที่ใหม่ ย่อมต้องมีการปรับตัว แต่ในขณะเดียวกัน นายทุนก็พร้อมที่จะสนับสนุนพวกเราในหลายๆ ด้าน" "แล้วพวกเราจะได้ไปดูที่ดินใหม่นั่นไหมครับหลวงพ่อ" นพ สามเณรผู้ซื่อสัตย์ถามขึ้น "แน่นอน" หลวงพ่อบุญตอบ "ในวันพรุ่งนี้ อาตมาจะนำคณะชาวบ้านบางส่วน ไปสำรวจที่ดินใหม่ที่นายทุนจัดเตรียมไว้ให้ พวกเราจะได้เห็นสภาพความเป็นจริงด้วยตาตัวเอง" "ผมอยากให้ทุกคนได้ลองเปิดใจรับฟังข้อเสนอของนายทุน" หลวงพ่อบุญกล่าวต่อ "แต่อย่าเพิ่งตัดสินใจในทันที ให้เราไปสำรวจที่ดินใหม่ก่อน แล้วค่อยมาปรึกษาหารือกันถึงทางเลือกที่ดีที่สุด" "การตัดสินใจครั้งนี้ จะส่งผลต่อชีวิตของพวกเราไปอีกนาน" หลวงพ่อบุญเน้นย้ำ "ดังนั้น เราต้องใช้สติปัญญาและความรอบคอบในการพิจารณา" เช้าวันรุ่งขึ้น ภายใต้แสงแดดอ่อนๆ กลุ่มชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบราวสิบกว่าคน พร้อมด้วยหลวงพ่อบุญและสามเณรนพ ได้เดินทางไปยังที่ดินจัดสรรแห่งใหม่ การเดินทางครั้งนี้เต็มไปด้วยความคาดหวังและความไม่แน่นอน เมื่อไปถึง ภาพที่ปรากฏเบื้องหน้า คือผืนที่ดินที่ยังคงเป็นเพียงที่ว่างเปล่า ยังไม่มีสิ่งปลูกสร้างใดๆ มีเพียงป้ายโครงการเล็กๆ ตั้งอยู่ริมถนน "นี่หรือครับที่ดินใหม่" ลุงสมชายกล่าวด้วยน้ำเสียงที่ผิดหวังเล็กน้อย "ก็ยังเป็นเพียงที่เปล่าจริงๆ ครับ" ป้าแดงกล่าว "แต่เราก็เห็นว่ามีถนนหนทางที่สะดวก" "ที่ดินส่วนนี้ เป็นส่วนหนึ่งของโครงการจัดสรรขนาดใหญ่ที่กำลังจะเกิดขึ้น" หลวงพ่อบุญอธิบาย "นายทุนได้จัดสรรส่วนนี้ไว้สำหรับชาวบ้านของเราโดยเฉพาะ" "แล้วเรื่องน้ำเรื่องไฟล่ะครับหลวงพ่อ" ลุงบุญมีถาม "แล้วที่ดินส่วนที่จะให้ทำกินล่ะครับ" "เรื่องสาธารณูปโภคต่างๆ นายทุนยืนยันว่าจะดำเนินการให้ครบถ้วน" หลวงพ่อบุญกล่าว "ส่วนเรื่องพื้นที่ทำการเกษตร นายทุนกำลังพิจารณาแนวทางอยู่ อาจจะเป็นการจัดสรรที่ดินส่วนกลางไว้ หรืออาจจะมีการเช่าที่ดินในราคาพิเศษ" "แต่ที่ตรงนี้มันไกลจากตลาดที่เราเคยไปมากนะครับ" ลุงสมชายยังคงกังวล "แล้วเด็กๆ ของเราจะไปโรงเรียนอย่างไร" "เรื่องโรงเรียน ทางนายทุนได้แจ้งว่าจะมีการประสานงานกับทางอำเภอ เพื่ออำนวยความสะดวกเรื่องการเดินทาง" หลวงพ่อบุญตอบ "แต่อย่างที่อาตมาบอกไปก่อนหน้านี้ การย้ายไปอยู่ที่ใหม่ ย่อมต้องมีการปรับตัว" คณะชาวบ้านได้เดินสำรวจบริเวณโดยรอบ พูดคุยกันถึงข้อดีข้อเสียของที่ดินแห่งนี้ บางคนเริ่มมองเห็นภาพของบ้านหลังใหม่ที่อาจจะเกิดขึ้น บางคนก็ยังคงยึดติดกับบ้านและสวนเดิม "ก็ดูไม่เลวนะครับหลวงพ่อ" ลุงสมชายกล่าวหลังจากเดินสำรวจไปสักพัก "แต่ผมก็ยังคิดถึงบ้านเดิมของผมอยู่ดี" "ความผูกพันกับที่ดินเดิม เป็นเรื่องที่เข้าใจได้" หลวงพ่อบุญกล่าว "แต่อย่าลืมว่า เรากำลังเผชิญกับสถานการณ์ที่อาจจะเสียที่ดินไปทั้งหมด หากเราไม่สามารถเจรจาต่อรองได้" "ข้อเสนอของนายทุนครั้งนี้ ถือเป็นโอกาสที่ดี ที่เราจะได้มีที่อยู่ใหม่ที่มั่นคง" หลวงพ่อบุญกล่าว "เราอาจจะไม่ได้ที่ดินที่นี่ทั้งหมด แต่เราก็จะได้ที่ดินแห่งใหม่ ซึ่งนายทุนจะช่วยสนับสนุนเรา" "อย่างไรก็ตาม" หลวงพ่อบุญกล่าว "อาตมาอยากให้พวกเราได้ใช้เวลาในการพิจารณาอย่างรอบคอบ เราจะกลับไปประชุมหารือกันอีกครั้งที่วัด เพื่อหาข้อสรุปที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน" การสำรวจที่ดินแห่งใหม่สิ้นสุดลงด้วยความรู้สึกที่หลากหลายในหมู่ชาวบ้าน บางคนเริ่มมีความหวังมากขึ้น แต่บางคนก็ยังคงลังเล การเดินทางกลับวัดเต็มไปด้วยเสียงพูดคุย และคำถามที่ยังคงค้างคาอยู่ในใจ