บรรยากาศในห้องพักผู้ป่วยเต็มไปด้วยความหวังและความสุขที่กำลังจะกลับคืนมา แต่ทว่า ในโลกของชีวิต ความสุขที่แท้จริงมักจะถูกทดสอบอยู่เสมอ พระภัททะรู้สึกได้ถึงความเปลี่ยนแปลงบางอย่างในแววตาของมารดา ดวงตาที่เคยเต็มไปด้วยความสดใส กลับฉายแววของความกังวลและความเศร้าหมองที่ยากจะอธิบาย "คุณแม่ครับ เป็นอะไรหรือเปล่าครับ" พระภัททะถาม พลางสังเกตเห็นมือของมารดาที่สั่นเทาขณะจับพระเครื่องที่เขาเพิ่งนำมาให้ มารดาถอนหายใจยาว ก่อนจะเงยหน้าขึ้นมองลูกชาย ดวงตาแดงก่ำบ่งบอกถึงความอัดอั้นที่สะสมมานาน "ลูก...แม่มีเรื่องจะบอก" เสียงของมารดาแหบพร่า "เรื่องที่แม่เก็บมาตลอดหลายปี" พระภัททะรู้สึกใจหายวาบ เขามองหน้าน้ำที่เต็มไปด้วยน้ำตาของมารดา "คุณแม่ครับ อย่าเพิ่งคิดมากนะครับ บอกผมมาได้เลย" "เรื่อง...เรื่องค่ารักษาพยาบาลทั้งหมดที่ผ่านมา...มันไม่ใช่เงินจากญาติคนนั้นหรอกลูก" มารดาพูดเสียงสั่นเครือ "มันเป็นเงิน...ที่แม่แอบเก็บไว้...จากที่ทำงานเก่าของพ่อ" พระภัททะนิ่งอึ้งไปชั่วขณะ เขาไม่เข้าใจสิ่งที่มารดาพูด "เงินจากที่ทำงานเก่าของพ่อ? แต่...พ่อเสียไปนานแล้วนะครับ" "ใช่...พ่อเสียไปนานแล้ว...แต่...เขายังคงติดหนี้พ่ออยู่" มารดากล่าว "ก่อนที่พ่อจะเสีย...เขาได้ฝากเรื่องนี้ไว้กับแม่...บอกว่า...หากวันใดวันหนึ่ง...แม่ต้องการเงิน...ก็ให้ไปทวงถามจากเขา...เขาเป็นเพื่อนสนิทของพ่อ...เขา...เขาเคยสัญญาไว้" น้ำตาของมารดาไหลอาบแก้ม "แม่...แม่ไม่เคยอยากจะใช้เงินก้อนนี้เลยนะลูก...แม่กลัว...กลัวว่ามันจะทำให้ลูก...เสียชื่อเสียง...เพราะพ่อเคยบอกว่า...เขาเป็นคนที่ไม่น่าไว้ใจ...แต่...พอเห็นลูก...ลำบาก...เพื่อแม่...แม่ก็ทนไม่ไหวแล้ว...แม่...แม่ยอมไปขอ...จากเขา...เพื่อ...เพื่อจะได้ไม่ต้องไปเรี่ยไรเงินใคร" พระภัททะรู้สึกราวกับโลกทั้งใบกำลังหมุนคว้าง เขาพยายามตั้งสติ นึกถึงคำสอนเรื่องการไม่ยึดติด การไม่โกรธเคือง แต่สิ่งที่มารดากำลังเปิดเผยนั้น มันกระทบกระเทือนความรู้สึกของเขาอย่างรุนแรง "คุณแม่ครับ...คุณแม่ไม่ได้ทำอะไรผิดนะครับ" พระภัททะพยายามรวบรวมสติ "แต่...แต่ทำไมคุณแม่ไม่บอกผมก่อนครับ" "แม่...แม่กลัว...ลูกจะคิดว่าแม่...ไม่ดี...กลัวลูกจะ...ผิดหวัง" มารดากล่าว "แม่...ไม่อยากให้ลูก...ต้องมารับภาระ...เพราะความผิดพลาดของแม่" "ความผิดพลาดอะไรครับคุณแม่" พระภัททะถามอย่างอ่อนโยน "การที่แม่พยายามหาทางออกที่ดีที่สุด...เพื่อลูก...เพื่อครอบครัว...มันไม่ใช่ความผิดเลยนะครับ" "แต่...เงินก้อนนั้น...แม่ได้มา...ด้วยวิธีที่ไม่ค่อยจะถูกต้องนัก" มารดาพูดเสียงแผ่วเบา "ตอนที่พ่อ...ยังมีชีวิตอยู่...เขา...เขาเคยให้แม่...ไปช่วยงานที่บริษัทของเขา...เป็นงานเอกสาร...แม่...แอบ...เอา...บางอย่าง...ออกมา...โดยที่เขา...ไม่รู้" พระภัททะยิ่งตกใจ ไม่เคยมีครั้งไหนที่เขาจะรับรู้เรื่องราวในอดีตของครอบครัวที่ดำมืดเช่นนี้มาก่อน "คุณแม่หมายความว่า..." "ใช่ลูก...แม่...แอบ...เอา...เอกสารสำคัญ...บางส่วน...ออกมา...แล้ว...ก็...เอาไป...ให้...เพื่อนของพ่อ...ที่เขามี...อิทธิพล...เขา...บอกว่าจะ...ช่วย...จัดการ...ให้...และ...เมื่อ...ถึงเวลา...เขา...จะ...ให้...เงิน...ก้อนนี้...กับแม่...เป็นการตอบแทน..." มารดาเล่าด้วยน้ำเสียงที่สั่นเครือ "แม่...ทำไป...เพราะ...ความจำเป็น...ตอนนั้น...เรา...ขัดสน...มากจริงๆ...พ่อ...ก็...ป่วยหนัก..." พระภัททะนั่งนิ่ง เขาพยายามประมวลผลทุกอย่างที่ได้ยิน ความซับซ้อนของชีวิต ความลับที่ถูกซุกซ่อนมานาน บัดนี้ได้ถูกเปิดเผยออกมาทั้งหมด "แล้ว...ไอ้คนที่คุณ...ญาติ...ที่มาหาเมื่อวาน...เขา...เขารู้เรื่องนี้ด้วยหรือเปล่าครับ" พระภัททะถาม "ไม่...ไม่รู้...เขา...คง...เข้าใจผิด...ไปเอง" มารดาตอบ "เขา...คง...ได้ยิน...ข่าว...ลือ...ว่า...ลูก...ไป...ขอ...เงิน...จาก...คนอื่น...ก็เลย...มา...ต่อว่า..." "แล้ว...ไอ้คนที่...เขา...ที่เป็น...เพื่อนพ่อ...เขายัง...อยู่...ไหมครับ" พระภัททะถาม "เขา...เขา...ตายไป...นานแล้ว...ลูก" มารดาตอบ "เหลือแต่...ลูก...ของเขา...ที่...เป็น...คน...ที่...คุณ...ญาติ...คนนั้น...เขารู้จัก..." ความจริงอันแสนเจ็บปวดถาโถมเข้ามา พระภัททะเข้าใจแล้วว่า ทำไมญาติคนนั้นถึงได้มีท่าทีเกรี้ยวกราดขนาดนั้น เขารู้แล้วว่า เงินที่เขาเคยคิดว่าได้มาจากการบอกบุญนั้น ที่แท้จริงแล้ว มันมีเบื้องหลังที่ซับซ้อนและอาจจะผิดศีลธรรม "คุณแม่ครับ..." พระภัททะเอ่ยขึ้นด้วยน้ำเสียงที่อ่อนลง "สิ่งที่ผ่านมาแล้ว...ก็ให้แล้วไปนะครับ" "แต่...แม่...แม่ทำผิด...ลูก..." มารดาพูดพลางใช้มือปาดน้ำตา "คุณแม่ไม่ได้ทำผิดนะครับ" พระภัททะพยายามปลอบ "คุณแม่แค่...พยายาม...หาทาง...ให้ครอบครัว...เรา...อยู่รอด...ในตอนนั้น" "แล้ว...แล้ว...เงิน...ก้อนนี้...เรา...จะ...ทำอย่างไร...ดี...ลูก" มารดาถามด้วยความกังวล พระภัททะมองไปที่กองเงินจำนวนหนึ่งที่วางอยู่บนโต๊ะข้างเตียง เงินที่เขาคิดว่าได้มาจากการทำบุญ การบอกบุญ บัดนี้ เขารู้แล้วว่า มันมีที่มาที่ไปที่ซับซ้อนกว่านั้น "เงิน...ที่คุณแม่...ได้มา...ก็...ให้...ถือว่า...เป็น...เงิน...ที่...ต้อง...นำไป...ใช้...ในการ...รักษา...คุณแม่...ให้...หาย...ดี...นะครับ" พระภัททะกล่าว "ส่วน...เรื่อง...อื่นๆ...เรา...จะ...ค่อยๆ...จัดการ...กัน...ต่อไป" "แล้ว...เรื่อง...ที่...วัด...ล่ะ...ลูก" มารดาถาม "ผม...จะ...กลับไป...ที่วัด...นะครับ...คุณแม่" พระภัททะกล่าว "ผม...จะ...ไป...อธิบาย...ทุกอย่าง...ให้...เจ้าอาวาส...ท่าน...ฟัง" "ลูก...จะ...บอก...ความจริง...ทั้งหมด...กับ...ท่าน...หรือ" มารดาถามด้วยความตกใจ "ครับ...คุณแม่" พระภัททะตอบ "ผม...เชื่อว่า...ท่าน...จะ...เข้าใจ" พระภัททะมองไปที่มารดาด้วยความรักและความเห็นใจ เขาเข้าใจแล้วว่า ทำไมที่ผ่านมา เขาถึงรู้สึกว่ามีบางอย่างที่ไม่ถูกต้อง เขาเข้าใจแล้วว่า ทำไมเขาถึงรู้สึกเหมือนถูกผลักดันไปสู่ทางที่ดูเหมือนจะง่าย แต่กลับแฝงไปด้วยความขัดแย้งในจิตใจ "คุณแม่...ไม่ต้องห่วงนะครับ" พระภัททะกล่าว "ผม...จะ...จัดการ...ทุกอย่าง...เอง" เขารู้ว่า การเผชิญหน้ากับความจริงอันแสนเจ็บปวดนี้ เป็นส่วนหนึ่งของการพิสูจน์ตนเอง เป็นส่วนหนึ่งของการก้าวข้ามอุปสรรคทางใจ ที่ยิ่งใหญ่กว่าการเผชิญหน้ากับผู้คนภายนอก