“เราจะมีสติพอที่จะเลือกตอบสนองต่อสถานการณ์นั้นอย่างเหมาะสม” ภัทรอธิบาย “เช่น แทนที่จะตะคอก หรือพูดจาทำร้ายจิตใจ เราอาจจะเลือกที่จะสงบสติอารมณ์ก่อน หรือเลือกที่จะพูดคุยกันด้วยเหตุผล” นภัสสรพยักหน้าช้าๆ “ฟังดูเหมือนเป็นเรื่องที่ทำได้ยากนะคะ” “มันไม่ง่ายครับ” ภัทรยอมรับ “แต่มันก็ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ มันต้องอาศัยการฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง” เขาหยิบหนังสือขึ้นมาอ่านต่อ “ในหนังสือบอกว่า กุญแจสำคัญในการจัดการกับความโกรธคือ ‘ขันติ’ ซึ่งหมายถึงความอดทน ความทนทานต่อความยากลำบาก หรือความเจ็บปวด” “ขันติ... หรือความอดทน” นภัสสรทวนคำ “แล้วขันตินี่จะช่วยอะไรเราได้คะ” “ขันติจะช่วยให้เราไม่รีบด่วนตัดสินใจ หรือตอบสนองต่อสถานการณ์ด้วยอารมณ์” ภัทรกล่าว “มันเหมือนกับการที่เรามีกำแพงกั้นระหว่างสิ่งเร้าภายนอก กับการตอบสนองของเราเอง ทำให้เรามีเวลาที่จะพิจารณา และเลือกทางที่ดีที่สุด” “เหมือนกับตอนที่คุณดินลืมวันครบรอบของเรา ตอนนั้นถ้าหนูมีขันติมากกว่านี้ แทนที่จะต่อว่าคุณดิน หนูอาจจะบอกว่า ‘หนูเสียใจที่คุณดินลืมนะคะ’ อะไรแบบนี้” นภัสสรลองคิดตาม “ใช่ครับ นั่นเป็นวิธีที่ดีมาก” ภัทรยิ้ม “การแสดงออกถึงความรู้สึกของเราอย่างตรงไปตรงมา แต่ปราศจากความก้าวร้าว จะช่วยลดความขัดแย้งได้มาก” “แล้วถ้าเราฝึกขันติจนชำนาญแล้ว เราจะเข้าสู่ห้องถัดไปได้เลยไหมคะ” นภัสสรเอ่ยถามอย่างมีความหวัง “ห้องถัดไปไม่ใช่ห้องที่เราจะก้าวเข้าไปได้เลยทันทีหลังจากฝึกขันติครับ” ภัทรตอบ “ขันติเป็นเหมือนพื้นฐานที่สำคัญ แต่ห้องถัดไปที่เราจะสำรวจคือ ‘ห้องแห่งเมตตา’” “เมตตา... ความรักที่ปรารถนาให้ผู้อื่นมีความสุข” นภัสสรกล่าว “ถูกต้องครับ” ภัทรพยักหน้า “เมตตาเป็นสภาวะจิตที่ตรงข้ามกับโทสะอย่างสิ้นเชิง เมื่อเรามีเมตตา เราจะมองเห็นผู้อื่นด้วยหัวใจที่เปิดกว้าง ไม่ตัดสิน ไม่ตำหนิ และปรารถนาดีต่อเขาเสมอ” “ฟังดูแล้วเป็นสภาวะที่งดงามมากเลยค่ะ” “มันงดงามจริงๆ ครับ” ภัทรกล่าว “และมันก็เชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งกับขันติที่เรากำลังฝึกฝนกันอยู่ เมื่อเราอดทนต่อความผิดพลาดของผู้อื่นได้ เราก็จะเริ่มมองเห็นข้อดีของเขามากขึ้น และเมื่อเรามองเห็นข้อดีของเขา เราก็จะเกิดความรักและปรารถนาดีต่อเขาได้ง่ายขึ้น” “แล้วเราจะเริ่มฝึกเมตตาได้อย่างไรคะ” นภัสสรถาม “เราจะเริ่มจากการฝึกเจริญเมตตาต่อตนเองก่อนครับ” ภัทรตอบ “หลายครั้งที่เรามักจะใจร้ายกับตัวเอง ตำหนิตัวเองเมื่อทำผิดพลาด แต่เราไม่เคยทำแบบนั้นกับคนอื่น” “จริงด้วยค่ะ หนูเองก็เป็นแบบนั้น” นภัสสรยอมรับ “ดังนั้น วันนี้เราจะลองทำสมาธิเจริญเมตตาต่อตนเองกันนะครับ” ภัทรกล่าว “ให้เราหลับตา หายใจเข้าลึกๆ ผ่อนลมหายใจออกช้าๆ” ทั้งสองคนหลับตาลง นภัสสรสักพักก็รู้สึกถึงความผ่อนคลายที่ค่อยๆ แผ่ซ่านไปทั่วร่าง “ตอนนี้ ให้คุณลองนึกถึงตัวเองในแง่ดีที่สุด” ภัทรนำทาง “นึกถึงสิ่งที่คุณทำได้ดี นึกถึงความดีที่คุณเคยทำ นึกถึงความพยายามที่คุณได้ทุ่มเท” นภัสสรหลับตาพริ้ม เธอพยายามนึกถึงเรื่องราวในอดีตที่เธอภูมิใจ... การที่เธอสามารถผ่านพ้นอุปสรรคที่ถาโถมเข้ามาในชีวิตมาได้หลายครั้ง ความสำเร็จเล็กๆ น้อยๆ ที่เธอทำได้ การช่วยเหลือเพื่อนที่กำลังเดือดร้อน “เมื่อคุณนึกถึงสิ่งดีๆ ในตัวเองได้แล้ว ให้คุณกล่าวคำอวยพรให้ตัวเอง” ภัทรกล่าวต่อ “อาจจะเป็น ‘ขอให้ข้าพเจ้ามีความสุข’ ‘ขอให้ข้าพเจ้าพ้นจากทุกข์’ ‘ขอให้ข้าพเจ้าปลอดภัย’ หรือคำอวยพรอื่นๆ ที่คุณรู้สึกจริงใจ” “ขอให้ข้าพเจ้ามีความสุข” นภัสสรกล่าวในใจเบาๆ “ขอให้ข้าพเจ้าพ้นจากทุกข์” “รู้สึกอย่างไรบ้างครับ” ภัทรถามหลังจากที่ทั้งคู่ได้เงียบไปครู่หนึ่ง “รู้สึกดีค่ะ” นภัสสรตอบ “รู้สึกเหมือนได้ปลดปล่อยความกดดันบางอย่างออกไป” “นั่นเป็นเพียงจุดเริ่มต้นครับ” ภัทรกล่าว “การเจริญเมตตาต่อตนเองเป็นสิ่งสำคัญมาก เพราะเมื่อเรารักและยอมรับในตัวเองได้ เราก็จะสามารถเผื่อแผ่ความรักนั้นไปยังผู้อื่นได้อย่างแท้จริง” “แล้วเมื่อเราฝึกเจริญเมตตาต่อตนเองจนคล่องแล้ว เราจะเริ่มเจริญเมตตาต่อผู้อื่นได้อย่างไรคะ” “เราจะเริ่มจากคนที่เรารักก่อนครับ” ภัทรตอบ “แล้วค่อยๆ ขยายไปสู่คนที่เราเฉยๆ แล้วก็รวมไปถึงคนที่เราอาจจะไม่ชอบหน้าด้วย” “หมายความว่า ในที่สุดเราก็จะสามารถมองคนที่เราไม่ชอบหน้าด้วยความเมตตาได้อย่างนั้นหรือคะ” นภัสสรเอ่ยถามด้วยความสงสัย “นั่นคือเป้าหมายสูงสุดครับ” ภัทรกล่าว “แต่กว่าจะถึงจุดนั้น อาจจะต้องอาศัยการฝึกฝนอย่างยาวนาน” “หนูเข้าใจแล้วค่ะ” นภัสสรยิ้ม “วันนี้เราได้เรียนรู้เรื่องโทสะ และวิธีจัดการกับมันด้วยขันติ รวมถึงการเริ่มต้นฝึกเมตตาให้ตัวเอง” “ใช่ครับ” ภัทรพยักหน้า “แต่ละห้องที่เราสำรวจ จะเปิดมุมมองใหม่ๆ ให้กับเราเสมอ และทำให้เราเข้าใจธรรมชาติของใจเราและใจของคู่รักได้ดียิ่งขึ้น” แสงแดดเริ่มอ่อนลง นภัสสรมองหน้าภัทรด้วยความรู้สึกขอบคุณ “ขอบคุณนะคะคุณดิน ที่ค่อยๆ นำทางหนูในเส้นทางนี้” “เราเดินไปด้วยกันครับ น้ำ” ภัทรจับมือเธอไว้เบาๆ