หลายวันผ่านไป บรรยากาศภายในวัดเริ่มกลับคืนสู่ความสงบอีกครั้ง การปรากฏตัวของแก้ว และเรื่องราวในอดีตของหลวงพ่อพุทธา ได้คลี่คลายลงอย่างนุ่มนวล การพูดคุยกันอย่างเปิดอก การให้อภัย และการยอมรับในสิ่งที่เกิดขึ้น ได้สร้างความเบาใจให้กับทั้งสองฝ่าย หลวงพ่อพุทธาเองก็รู้สึกได้ถึงความเปลี่ยนแปลงภายในจิตใจของท่าน ความรู้สึกผิดและความเสียใจที่เคยเกาะกุมอยู่ ได้ค่อยๆ จางหายไป กลายเป็นความเข้าใจและการยอมรับที่มากขึ้น ท่านพบว่าการได้ปลดปล่อยความรู้สึกที่ซับซ้อนเหล่านั้นออกไป มันทำให้จิตใจสงบและเบาสบายอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน ในยามเช้า ขณะที่กำลังเดินจงกรมอยู่รอบเจดีย์ หลวงพ่อพุทธาก็รู้สึกถึงความสุขที่แผ่ซ่านเข้ามาในหัวใจ ท่านไม่ได้เร่งรีบ ไม่ได้คาดหวังสิ่งใด เพียงแค่เดินไปเรื่อยๆ ด้วยความสำรวม และรับรู้ถึงลมหายใจของตนเอง สามเณรกล้าที่เดินตามหลวงพ่อมาติดๆ สังเกตเห็นความสงบที่ฉายชัดบนใบหน้าของหลวงพ่อ “หลวงพ่อครับ” เขาเอ่ยถาม “หลวงพ่อดูมีความสุขจังเลยครับ” พุทธาหยุดเดิน หันมายิ้มให้กับสามเณรกล้า “อาตมา… ก็รู้สึกเช่นนั้นนะ ก้ล้า” ท่านตอบ “เหมือนได้ปลดปล่อยบางอย่างที่หนักอึ้งออกไป” “เป็นเพราะหลวงพ่อได้คุยกับคุณป้าแก้ว… แล้วท่านให้อภัยหลวงพ่อใช่ไหมครับ” สามเณรกล้าถาม “ส่วนหนึ่งก็ใช่” พุทธาตอบ “แต่ส่วนที่สำคัญที่สุด… คือการที่อาตมา… ได้ให้อภัยตัวเอง” “ให้อภัยตัวเอง… ในเรื่องอะไรครับ” สามเณรกล้าถามอย่างสงสัย “ให้อภัยในความผิดพลาดในอดีต… ในความไม่รู้… ในความเห็นแก่ตัว… และในความอ่อนแอ” พุทธาอธิบาย “เมื่อเราไม่โทษตัวเอง… ไม่จมอยู่กับความผิด… เราก็จะสามารถก้าวต่อไปข้างหน้าได้อย่างมีความสุข” “แล้ว… ถ้าผมทำผิด… ผมจะให้อภัยตัวเองได้อย่างไรครับ” สามเณรกล้าถาม “การให้อภัยตัวเอง… ไม่ใช่การเพิกเฉยต่อความผิดนะ ก้ล้า” พุทธาเน้นย้ำ “แต่มันคือการยอมรับว่าเราเคยทำผิด… เรียนรู้จากความผิดนั้น… และตั้งใจว่าจะไม่ทำผิดซ้ำอีก” “เหมือนอย่างที่คุณป้าแก้ว… ที่ท่านจะพยายามให้อภัย… และปล่อยวาง… ใช่ไหมครับ” สามเณรกล้าถาม “ใช่เลย” พุทธาพยักหน้า “เมื่อเราให้อภัย… เราก็จะเป็นอิสระ… จากพันธนาการแห่งความทุกข์… และสามารถมีความสุขได้… ในปัจจุบัน” “แล้ว… ความรักที่ไม่มีกิเลส… มันเป็นอย่างไรครับหลวงพ่อ” สามเณรกล้าถามถึงหัวข้อที่เขาสนใจมาตลอด “ความรักที่ไม่มีกิเลส… คือความรักที่ปราศจากความยึดติด… ความต้องการครอบครอง… ความหึงหวง… และความเห็นแก่ตัว” พุทธาอธิบาย “มันคือความรักที่ปรารถนาให้ผู้อื่นมีความสุข… คือความรักที่พร้อมจะเสียสละ… คือความรักที่มองเห็นคุณค่าที่แท้จริงของผู้อื่น… และคือความรักที่แผ่กระจายออกไป… อย่างไม่มีเงื่อนไข” “แล้ว… เราจะสร้างความรักแบบนั้นได้อย่างไรครับ” สามเณรกล้าถาม “ด้วยการฝึกฝน… และการเจริญสติ” พุทธาตอบ “หมั่นพิจารณาตนเอง… สังเกตความรู้สึก… และไม่ปล่อยให้กิเลสเข้าครอบงำ” ท่านหยุดไปครู่หนึ่ง ก่อนจะกล่าวต่อ “เมื่อกิเลสเบาบางลง… ความรักก็จะค่อยๆ ปรากฏชัดเจนขึ้น… เป็นความรักที่บริสุทธิ์… และนำพามาซึ่งความสุขที่แท้จริง” “ผม… อยากมีความรักแบบนั้นบ้างครับหลวงพ่อ” สามเณรกล้ากล่าว “ทุกคนสามารถมีความรักแบบนั้นได้นะ ก้ล้า” พุทธายิ้ม “เพียงแค่เราตั้งใจ… และหมั่นฝึกฝน” “แล้ว… คุณป้าแก้ว… ตอนนี้ท่านมีความสุขแล้วใช่ไหมครับ” สามเณรกล้าถาม “อาตมาเชื่อเช่นนั้น” พุทธาตอบ “เพราะเธอได้เรียนรู้ที่จะให้อภัย… และปล่อยวาง… และนั่นคือหนทางสู่ความสุขที่แท้จริง” “ผม… ดีใจด้วยนะครับหลวงพ่อ… ที่หลวงพ่อได้พบกับความสุข… และได้ช่วยให้คุณป้าแก้ว… พบกับความสุขเช่นกัน” สามเณรกล้ากล่าวด้วยความจริงใจ “ความสุขที่แท้จริง… มันไม่ได้อยู่ที่การได้พบเจอใคร… หรือการได้ครอบครองสิ่งใด” พุทธาอธิบาย “แต่มันอยู่ที่ใจของเราเอง… ที่สงบ… และเป็นอิสระ… จากกิเลสทั้งปวง” บทสนทนาของทั้งสองจบลง พร้อมกับเสียงระฆังที่ดังขึ้นอีกครั้ง เป็นสัญญาณบอกถึงการเริ่มต้นวันใหม่ และเป็นเครื่องเตือนใจให้ระลึกถึงคุณค่าของการละกิเลส การให้อภัย และการสร้างความรักที่บริสุทธิ์ ซึ่งจะนำพาไปสู่ความสงบสุขที่แท้จริงในที่สุด หลวงพ่อพุทธาเดินนำสามเณรกล้าไปยังศาลา เพื่อเตรียมตัวสำหรับพิธีสวดมนต์เช้า ด้วยหัวใจที่เต็มเปี่ยมไปด้วยความสงบ และความเข้าใจในสัจธรรมของชีวิต