แสงแดดยามบ่ายส่องลอดผ่านช่องหน้าต่างของศาลาทรงธรรม อาบไล้ร่างของหลวงพ่อพุทธาที่กำลังนั่งสนทนาธรรมกับแก้วและสามเณรกล้า บรรยากาศอบอุ่นและเปี่ยมไปด้วยความเข้าใจ "หลวงพ่อครับ" แก้วเอ่ยขึ้น "หนู... สังเกตตัวเอง... ว่า... บางครั้ง... เวลาหนู... เห็นคนอื่น... มีความสุข... หนู... ก็พลอย... รู้สึก... ดีใจ... ไปด้วย" "นั่น... คือ... อาการ... เริ่มต้น... ของ... การ... มี... เมตตา... เจโต... วิมุตติ" หลวงพ่อพุทธาตรัส "เมื่อเรา... สามารถ... ยินดี... ใน... ความสุข... ของ... ผู้อื่น... ได้... จิตใจ... ของเรา... ก็จะ... ปราศจาก... ความ... อิจฉา... ริษยา" "ความอิจฉา... ริษยา... คือ... ศัตรู... ตัวฉกาจ... ของ... ความรัก" ท่านอธิบาย "มัน... ทำให้... เรา... มอง... ไม่เห็น... ความดี... ของ... ผู้อื่น... และ... ทำให้... จิตใจ... ของเรา... ขุ่นมัว" "หนู... เข้าใจ... แล้วค่ะหลวงพ่อ" แก้วกล่าว "เมื่อก่อน... หนู... เคย... รู้สึก... อิจฉา... เพื่อน... ที่เขามี... ชีวิต... ที่ดูเหมือน... จะ... ดีกว่าหนู" "หนู... เปรียบเทียบ... และ... รู้สึก... ว่า... ตัวเอง... ด้อยกว่า" เธอเล่าต่อ "แต่... ตอนนี้... หนู... เข้าใจแล้วว่า... ความสุข... ของแต่ละคน... ไม่เหมือนกัน" "การ... เปรียบเทียบ... คือ... การสร้าง... ทุกข์... ให้... กับ... ตนเอง" หลวงพ่อพุทธากล่าว "เรา... ไม่ควร... เอา... ชีวิต... ของตนเอง... ไป... เปรียบเทียบ... กับ... ใคร" "จง... มุ่งมั่น... ใน... เส้นทาง... ของตนเอง... และ... พัฒนา... ตนเอง... ให้... ดีที่สุด" ท่านให้คำแนะนำ "นั่น... คือ... สิ่ง... ที่... เรา... ควร... ทำ" "แล้ว... ความรัก... ที่... มี... เงื่อนไข... ล่ะครับหลวงพ่อ" สามเณรกล้าถาม "มัน... แตกต่าง... จาก... ความรัก... ที่บริสุทธิ์... อย่างไร... ครับ" "ความรัก... ที่มี... เงื่อนไข... คือ... ความรัก... ที่... แลกเปลี่ยน" หลวงพ่อพุทธาตรัส "เหมือน... การ... ทำ... ธุรกิจ... ที่... หวัง... ผลกำไร" "เรา... รัก... เพราะ... เขา... ทำ... ให้... เรา... มี... ความสุข... หรือ... เขา... ตอบสนอง... ความต้องการ... ของเรา" ท่านอธิบาย "แต่... เมื่อ... เขา... ไม่สามารถ... ทำ... เช่นนั้น... ได้... อีก... ต่อไป... ความรัก... นั้น... ก็... อาจจะ... จางหายไป" "ตรงกันข้าม... ความรัก... ที่บริสุทธิ์... คือ... การให้... โดย... ไม่... หวัง... สิ่งตอบแทน" หลวงพ่อพุทธากล่าว "เรา... รัก... เพราะ... เขา... คือ... เขา... ไม่ใช่... เพราะ... เขา... ทำ... อะไร... ให้... กับ... เรา" "การ... รัก... โดย... ไม่... มี... เงื่อนไข... คือ... การ... ยอมรับ... ใน... ตัวตน... ของ... ผู้อื่น... อย่าง... แท้จริง" ท่านกล่าว "ไม่ว่า... เขา... จะ... เป็น... อย่างไร... เรา... ก็... ยัง... คง... รัก" แก้วพยักหน้าอย่างช้าๆ "หนู... เคย... รัก... เขา... ด้วย... ความหวัง... ว่า... เขา... จะ... เปลี่ยน... เป็น... คน... ที่หนู... ต้องการ" "หนู... พยายาม... ปรับ... เขา... ให้... เข้ากับ... ความต้องการ... ของหนู" เธอเล่าด้วยน้ำเสียงที่เริ่มจะสั่นเครือ "แต่... ยิ่ง... พยายาม... เขาก็... ยิ่ง... ห่างไกล... ออกไป" "นั่น... คือ... การ... พยายาม... จะ... ควบคุม... สิ่ง... ที่... เรา... ไม่สามารถ... ควบคุม... ได้" หลวงพ่อพุทธาตรัส "เรา... สามารถ... ควบคุม... ได้... เพียง... แต่... การกระทำ... และ... ทัศนคติ... ของ... ตนเอง" "เมื่อเรา... เลิก... ที่จะ... ควบคุม... และ... ยอมรับ... ใน... สิ่งที่เป็น... เรา... ก็จะ... พบ... กับ... ความสงบ... ที่แท้จริง" ท่านอธิบาย "และ... ความรัก... ที่บริสุทธิ์... ก็จะ... ค่อยๆ... เบ่งบาน... ขึ้น... ใน... จิตใจ" "การ... ปล่อยวาง... เงื่อนไข... แห่ง... ความรัก... จึง... เป็น... สิ่ง... สำคัญ... ที่สุด" หลวงพ่อพุทธากล่าว "เมื่อเรา... ปล่อยวาง... ได้... เรา... ก็จะ... เป็น... อิสระ... จาก... ความทุกข์" สามเณรกล้าเอ่ยถามด้วยความสงสัย "แล้ว... ถ้า... เรา... ปล่อยวาง... ความ... คาดหวัง... หรือ... เงื่อนไข... เลย... มัน... จะ... ไม่... ทำให้... เรา... รู้สึก... ว่า... เรา... ไม่... ได้รับ... ความ... รัก... จาก... เขา... หรือ... ครับ" "เมื่อ... เรา... ฝึก... การให้... อย่าง... แท้จริง... จิตใจ... ของเรา... จะ... อิ่มเอม... ด้วย... ความสุข... ที่เกิดจาก... การให้" หลวงพ่อพุทธาตรัส "ความสุข... นี้... ยิ่งใหญ่... กว่า... ความสุข... ที่... เกิดจาก... การ... ได้รับ... สิ่งที่... ตน... ต้องการ... หลายเท่า" "และ... เมื่อ... จิตใจ... ของเรา... อิ่มเอม... ด้วย... ความสุข... จาก... การให้... เรา... ก็จะ... ไม่รู้สึก... ขาดแคลน... สิ่งใด" ท่านอธิบาย "ในทางกลับกัน... เมื่อเรา... เริ่ม... รู้จัก... ที่จะ... ให้... และ... ปล่อยวาง... ความคาดหวัง... เรา... ก็จะ... ดึงดูด... ความรัก... ที่บริสุทธิ์... เข้ามา... เอง" "เหมือน... ดอกไม้... ที่... หอม... ก็... ย่อม... มี... ผึ้ง... มา... ดอมดม" หลวงพ่อพุทธากล่าว "ความรัก... ที่บริสุทธิ์... ก็เช่นกัน... เมื่อเรา... ปรารถนา... ความสุข... ให้... ผู้อื่น... อย่าง... แท้จริง... ความรัก... นั้น... จะ... สะท้อน... กลับมา... หา... เรา... เอง" แก้วพยักหน้าอย่างช้าๆ "หนู... เข้าใจ... แล้วค่ะหลวงพ่อ" เธอเอ่ย "การปล่อยวาง... ไม่ได้หมายถึง... การยอมแพ้... หรือ... การไม่รัก... แต่มันคือ... การรัก... อย่าง... เข้าใจ... และ... ปราศจาก... ความเห็นแก่ตัว" "ถูกต้อง... แก้ว" หลวงพ่อพุทธาตรัส "ความรัก... ที่แท้จริง... คือ... การ... ให้... อภัย... และ... เข้าใจ" "เมื่อเรา... ละ... กิเลส... ทั้งหลาย... ได้... จิตใจ... ของเรา... ก็จะ... บริสุทธิ์... และ... สามารถ... รับ... ความรัก... อันบริสุทธิ์... ได้" ท่านกล่าว "ความรัก... นั้น... จะ... นำพา... มา... ซึ่ง... ความสุข... ที่... ยั่งยืน" "หนู... จะ... พยายาม... ปล่อยวาง... ความคาดหวัง... และ... เงื่อนไข... ใน... ความรัก... ของหนู... ต่อไป... ค่ะหลวงพ่อ" แก้วให้คำมั่น "หนู... อยาก... พบ... ความสุข... ที่แท้จริง" "ดีมาก... แก้ว" หลวงพ่อพุทธาทรงแย้มพระสรวล "การ... ฝึกฝน... คือ... สิ่ง... สำคัญ... อย่า... ท้อแท้" "ทุกย่างก้าว... ที่เรา... เดิน... บน... เส้นทาง... แห่ง... การ... ปล่อยวาง... คือ... ชัยชนะ... ที่ยิ่งใหญ่" ท่านกล่าว "และ... เมื่อ... เรา... ชนะ... กิเลส... ในใจ... เรา... ก็จะ... พบ... กับ... ความรัก... อันบริสุทธิ์... ตลอดไป" บรรยากาศในศาลาทรงธรรมเต็มไปด้วยความสงบและความเข้าใจ แก้วรู้สึกถึงความเบาบางที่เกิดขึ้นในจิตใจ ความคิดที่เคยวนเวียนอยู่กับการครอบครองและการคาดหวัง เริ่มเลือนหายไป ถูกแทนที่ด้วยความปรารถนาดีและความเมตตาที่แผ่ซ่านไปทั่ว