อินทร์กอดสายใจแน่น น้ำตาคลอหน่วย "แม่ดีใจที่ลูกเข้าใจแม่" เธอผละออกแล้วมองหน้าลูกสาวอีกครั้ง "แม่ทำทุกอย่างเพื่อครอบครัวเรา แม่ไม่เคยคิดว่ามันจะลำบากเลยสักครั้ง" สายใจซบหน้าลงที่ไหล่แม่ "หนูรู้ค่ะแม่ หนูรักแม่ที่สุดในโลก" เธอเงยหน้าขึ้นมาพร้อมรอยยิ้มที่ดูสดใสกว่าเดิม "ขอบคุณนะคะแม่ที่อดทนเพื่อหนู" "เอาล่ะๆ อย่ามาทำซึ้งกันเลย" ยายอินทร์แกล้งดุ "รีบไปช่วยแม่เตรียมอาหารเช้าให้ตาเถอะ เดี๋ยวตาจะรอนาน" ทั้งสองแม่ลูกเดินเข้าครัวไปเตรียมอาหารเช้า บรรยากาศภายในบ้านกลับมาอบอุ่นอีกครั้ง แสงแดดอ่อนๆ ที่สาดส่องผ่านหน้าต่าง บ่งบอกถึงวันใหม่ที่สดใส ยายอินทร์รู้สึกโล่งใจอย่างบอกไม่ถูก ความกังวลที่เคยถาโถมเข้าใส่ใจ ค่อยๆ จางหายไปเมื่อได้เห็นรอยยิ้มของลูกสาวและหลานชาย ขณะที่กำลังจะจัดสำรับอาหารเช้า สายใจก็เอ่ยขึ้น "แม่คะ พรุ่งนี้หนูจะกลับแล้วนะคะ" ยายอินทร์ชะงักมือไปครู่หนึ่ง "เร็วแบบนี้เลยเหรอ" "ค่ะแม่ พอดีมีงานที่ต้องกลับไปทำต่อ" สายใจตอบ "แต่หนูจะรีบกลับมาเยี่ยมอีกนะคะ" "ได้จ้ะ" ยายอินทร์พยักหน้า "ขอให้ลูกทำงานให้ราบรื่นนะ" "แล้วก็แม่คะ" สายใจพูดต่อ "เรื่องเงินค่าเทอมไอ้ต้น หนูจะพยายามหามาให้ครบนะคะ อาจจะต้องขอผ่อนผันกับทางโรงเรียนไปก่อน" "ไม่เป็นไรลูก" ยายอินทร์รีบพูด "แม่มีเงินที่ได้จากการขายผักเมื่อวานแล้ว ถ้าพรุ่งนี้คุณกรวิชญ์มาเอาผักเพิ่มอีก คงพอดี" "จริงเหรอคะแม่" สายใจถามด้วยความดีใจ "ถ้าอย่างนั้นก็ดีเลยค่ะ" "ใช่จ้ะ" ยายอินทร์ยิ้ม "เราอาจจะไม่ต้องไปรบกวนใครอีกแล้ว" หลังจากทานอาหารเช้าเสร็จ ตาอินก็เดินเข้ามาในครัว "วันนี้แดดดีนะยาย" "ใช่จ้ะตา" ยายอินทร์ตอบ "สายใจจะกลับแล้วนะ" "อ้าว แล้วไอ้ต้นล่ะ" ตาอินถาม "มันอยู่กับอาย่าก่อนไม่ได้รึไง" "มันต้องกลับไปเรียน" สายใจรีบตอบ "หนูจะให้มันอยู่กับอาย่าช่วงปิดเทอมนะคะ" "ดีๆ" ตาอินพยักหน้า "เอายังไงยาย วันนี้จะไปดูแลต้นไม้แปลงใหม่รึเปล่า" "วันนี้ฉันว่าจะไปดูแปลงผักที่ปลูกไว้ก่อน" ยายอินทร์กล่าว "แล้วตอนบ่ายๆ ค่อยไปช่วยตาถอนหญ้าในแปลงข้าว" "ได้เลย" ตาอินตอบ "งั้นฉันไปเตรียมอุปกรณ์ก่อนนะ" ตาอินเดินออกไป ยายอินทร์หันมามองลูกสาว "แม่จะไปจัดการเรื่องผักก่อนนะ" "ค่ะแม่" สายใจตอบ "หนูจะช่วยตาดูสวนเล็กน้อยค่ะ" ยายอินทร์เดินออกไปที่แปลงผัก เธอหยิบกระป๋องน้ำขึ้นมา รดน้ำต้นอ่อนที่เพิ่งงอกออกมาใหม่ แสงแดดในตอนเช้าสาดส่องลงมาที่ใบผักอ่อนๆ ทำให้ดูเป็นประกายระยิบระยับ ยายอินทร์ก้มลงมองดูต้นผักด้วยความรักและความภูมิใจ เธอค่อยๆ ใช้มือที่หยาบกร้านจากการทำงานหนัก ลูบไล้ไปตามใบผักอย่างเบามือ ราวกับจะส่งกำลังใจให้กับพวกมัน "โตไวๆ นะลูก" ยายอินทร์พึมพำกับต้นผัก "พวกเราจะได้มีกินมีใช้" เธอใช้เวลาอยู่กับแปลงผักพักใหญ่ จนกระทั่งสายใจเดินมาหา "แม่คะ มาทานน้ำหน่อยค่ะ" ยายอินทร์หันไปมองลูกสาว "ขอบใจจ้ะ" ทั้งสองนั่งลงใต้ร่มเงาของต้นมะม่วงใหญ่ จิบน้ำหวานเย็นชื่นใจไปด้วยกัน "แม่ว่าผักที่เราปลูกปีนี้มันดูดีกว่าปีก่อนๆ นะ" ยายอินทร์พูดขึ้น "ใช่ค่ะแม่ หนูสังเกตเหมือนกัน" สายใจตอบ "สงสัยเพราะแม่ใส่ใจมากขึ้น" "แม่ก็หวังว่ามันจะเป็นแบบนั้น" ยายอินทร์ถอนหายใจเบาๆ "ถ้าผลผลิตดี เงินทองก็คงจะตามมาเอง" "แม่คะ" สายใจจับมือแม่ไว้ "หนูรู้ว่าแม่ทำงานหนักมากจริงๆ" "มันก็เป็นหน้าที่ของแม่" ยายอินทร์ตอบ "แต่แม่ก็ดีใจนะที่ลูกเข้าใจ" "หนูเข้าใจค่ะแม่" สายใจกอดแม่ "หนูจะตั้งใจเรียน แล้วก็ทำงานเก็บเงินให้เยอะๆ จะได้ไม่ต้องให้แม่ต้องลำบากแบบนี้อีก" "ดีแล้วลูก" ยายอินทร์ยิ้ม "แม่ภูมิใจในตัวลูกนะ" ช่วงบ่าย สายใจก็ต้องเดินทางกลับ เธอโบกมือลาพ่อกับแม่ด้วยรอยยิ้มที่พยายามทำให้ดูสดใส "เดี๋ยวหนูจะรีบกลับมาอีกนะคะ" "เดินทางปลอดภัยนะลูก" ตาอินกล่าว "แล้วก็ดูแลตัวเองด้วย" ยายอินทร์ยืนมองรถของสายใจค่อยๆ หายลับไปกับขอบถนน แววตาของเธอมีความสุขที่ได้เห็นลูกสาวเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่เข้มแข็ง และมีความรับผิดชอบ แต่ในขณะเดียวกัน เธอก็อดที่จะคิดถึงลูกสาวไม่ได้ "ไปแล้วเหรอตา" ยายอินทร์ถามสามี "อืม" ตาอินตอบ "ก็ต้องไปทำงานของเขา" "ฉันว่านะตา" ยายอินทร์พูดพลางเดินกลับเข้าไปในบ้าน "เราต้องรีบจัดการเรื่องแปลงผักให้เสร็จเรียบร้อย พรุ่งนี้คุณกรวิชญ์จะมารับของแล้ว" "ได้เลยยาย" ตาอินรับคำ "งั้นวันนี้เรามาช่วยกันเตรียมของก่อนดีกว่า" ทั้งสองคนช่วยกันเก็บผักสดที่ยังพอมีเหลืออยู่ ล้างทำความสะอาด และคัดเลือกส่วนที่ดีที่สุดไว้สำหรับส่งให้ร้านของคุณกรวิชญ์ บรรยากาศการทำงานของทั้งคู่ดูราบรื่นและเต็มไปด้วยความหวัง ยายอินทร์รู้สึกว่าปัญหาต่างๆ ที่เคยถาโถมเข้ามา ค่อยๆ คลี่คลายไปทีละน้อย ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ยายอินทร์ต้องเผชิญกับความยากลำบากมากมาย ทั้งภัยธรรมชาติที่ทำให้พืชผลเสียหาย หรือแม้แต่ปัญหาปากท้องที่รุมเร้าเข้ามาไม่เว้นแต่ละวัน แต่เธอก็ไม่เคยยอมแพ้ เธอยังคงยืนหยัดต่อสู้เพื่อครอบครัว เพื่อรักษาผืนดินผืนนี้ไว้ให้ลูกหลาน การได้เห็นสายใจเติบโตขึ้นมาอย่างดี และได้เห็นไอ้ต้น หลานชายที่น่ารัก ทำให้ยายอินทร์มีกำลังใจที่จะสู้ต่อไป เธอเชื่อว่าสักวันหนึ่ง ความเหนื่อยยากของเธอ จะได้รับการตอบแทนอย่างคุ้มค่า