แสงตะวันเริ่มคล้อยต่ำลงสู่ขอบฟ้า ท้องฟ้าเปลี่ยนเป็นสีส้มทองเรืองรอง นาราเดินตามป้าคำและปอนด์มายังใต้ต้นโพธิ์ใหญ่ริมลำธาร ร่มเงาของต้นไม้แผ่กว้าง ให้ความรู้สึกสงบร่มเย็น พระอาจารย์ทัศน์นั่งรออยู่แล้วบนพื้นหญ้า ใบหน้าของท่านยังคงเปี่ยมด้วยความเมตตา "มาแล้วรึโยม" พระอาจารย์ทัศน์กล่าวทักทายเมื่อเห็นนาราและครอบครัว "มานั่งใกล้ๆ สิ" นาราจัดเสื้อผ้าให้เรียบร้อย ก่อนจะพาลูกชายตัวน้อยนั่งลงข้างๆ ป้าคำยืนมองอยู่ห่างๆ ด้วยความสงสัย "วันนี้ อาตมาจะสอนวิธีการตั้งสติเบื้องต้นให้โยม" พระอาจารย์ทัศน์เริ่มอธิบาย "การฝึกสมาธิไม่ได้ยากอย่างที่คิด เพียงแต่ต้องอาศัยความสม่ำเสมอและความอดทน" "อย่างแรกเลย โยมต้องหาที่นั่งที่สงบ" ท่านชี้ไปยังบริเวณใต้ต้นโพธิ์ "ที่นี่ก็เป็นที่ที่เหมาะสม นั่งหลังตรง แต่ไม่เกร็ง วางมือบนหน้าขา หรือจะวางประสานกันไว้ก็ได้" นาราลองทำตามที่พระอาจารย์ทัศน์บอก เธอปรับท่านั่งให้หลังตรง ไม่ได้รู้สึกอึดอัดจนเกินไป "จากนั้น หลวงพ่อจะให้โยมลองหลับตา" พระอาจารย์ทัศน์แนะนำ "ไม่ต้องบังคับ แค่ค่อยๆ ปิดเปลือกตาลงเบาๆ" นาราลองหลับตาลง กลิ่นดิน กลิ่นหญ้า และเสียงน้ำไหลในลำธาร กลับชัดเจนขึ้นในโสตประสาท "คราวนี้ ให้โยมลองสังเกตลมหายใจของตัวเอง" พระอาจารย์ทัศน์กล่าวต่อ "สังเกตตั้งแต่ลมหายใจเข้า จนถึงลมหายใจออก ไม่ต้องไปพยายามบังคับ หรือเปลี่ยนแปลงมัน แค่รับรู้ถึงการเคลื่อนไหวของมัน" นาราสูดลมหายใจเข้าลึกๆ พยายามรับรู้ถึงความเย็นของอากาศที่ไหลผ่านปลายจมูก และความอุ่นของอากาศที่ไหลออกไป แต่เพียงไม่กี่อึดใจ ความคิดมากมายก็เริ่มเข้ามาในหัว 'เย็นนี้จะทำอะไรกินดีนะ' 'พรุ่งนี้ต้องไปหาเงินอีกแล้ว' 'ปอนด์จะสบายดีไหมถ้าเราไม่สบาย' 'หนี้สินจะหมดเมื่อไหร่' "ความคิดมันฟุ้งซ่านไปหมดเลยค่ะหลวงพ่อ" นาราเอ่ยขึ้นมาอย่างอดไม่ได้ พระอาจารย์ทัศน์ลูบเคราสีขาวของท่านเบาๆ "เป็นเรื่องธรรมดาโยม ในระยะแรก จิตใจที่เคยชินกับการคิดฟุ้งซ่าน ย่อมเป็นเช่นนี้" "แล้วจะทำอย่างไรดีคะ" นาราถามอย่างร้อนรน "เมื่อรู้ตัวว่าจิตใจกำลังคิดเรื่องอื่น ให้ค่อยๆ ดึงกลับมาที่ลมหายใจ" พระอาจารย์ทัศน์สอน "ไม่ต้องไปหงุดหงิด หรือตำหนิตัวเอง แค่รู้ว่ากำลังคิด แล้วดึงกลับมาใหม่ ทำเช่นนี้ซ้ำๆ" "เหมือนต้องคอยดึงเชือกที่หย่อนกลับมาให้ตึงตลอดเวลาเลยหรือคะ" นาราเปรียบเปรย "ก็ประมาณนั้นแหละโยม" พระอาจารย์ทัศน์ยิ้ม "ยิ่งดึงบ่อย จิตก็จะยิ่งคุ้นเคยกับการกลับมาอยู่กับปัจจุบันมากขึ้น" นาราพยายามทำตามคำแนะนำของพระอาจารย์ทัศน์ เธอหลับตาลงอีกครั้ง และพยายามสังเกตลมหายใจของตนเอง เมื่อความคิดอื่นๆ แล่นเข้ามา เธอก็พยายามดึงกลับมาที่ลมหายใจใหม่ ทำซ้ำไปซ้ำมา "ปอนด์ทำได้ไหมครับ" ปอนด์ถามแม่เสียงเบา "ทำได้สิลูก" นาราตอบอย่างอ่อนโยน "ลองหลับตาแล้วหายใจเข้า หายใจออก เหมือนพี่นาราดูสิ" ปอนด์ทำตามอย่างว่าง่าย ดวงตาเล็กๆ หลับพริ้ม ใบหน้าเปื้อนยิ้มเล็กน้อย "ดีมากโยม" พระอาจารย์ทัศน์กล่าวชม "การฝึกสมาธินี้ ไม่ใช่การบังคับจิตใจ แต่เป็นการนำทางจิตใจให้กลับมาอยู่กับเนื้อกับตัว" เวลาผ่านไปอย่างเชื่องช้า นาราสัมผัสได้ถึงความเปลี่ยนแปลงเล็กๆ น้อยๆ ในภายใน แม้ความคิดจะยังคงผุดขึ้นมาเป็นระยะๆ แต่เธอก็รู้สึกว่าสามารถปล่อยวางความคิดเหล่านั้นได้เร็วขึ้น และกลับมาจดจ่อกับลมหายใจได้นานขึ้น "ลองลืมตาขึ้นช้าๆ ได้แล้วโยม" พระอาจารย์ทัศน์บอก นาราค่อยๆ ลืมตาขึ้น แสงสุดท้ายของวันสาดส่องกระทบใบหน้าของเธอ เธอรู้สึกได้ถึงความผ่อนคลายที่แผ่ซ่านไปทั่วร่างกาย "รู้สึกเป็นอย่างไรบ้าง" พระอาจารย์ทัศน์ถาม "รู้สึก...เบาขึ้นค่ะหลวงพ่อ" นาราตอบ "แม้จะยังคิดมากอยู่ แต่ก็รู้สึกว่าสามารถมองความคิดเหล่านั้นได้ง่ายขึ้น" "นั่นคือจุดเริ่มต้นที่ดี" พระอาจารย์ทัศน์พยักหน้า "การฝึกสมาธิ คือการสร้างพื้นที่ว่างภายในใจของเรา เมื่อมีพื้นที่ว่าง เราก็จะสามารถมองเห็นปัญหาต่างๆ ได้ชัดเจนขึ้น และหาทางออกได้ง่ายขึ้น" "แล้วต้องทำทุกวันเลยหรือคะ" นาราถาม "แน่นอนโยม" พระอาจารย์ทัศน์ตอบ "ยิ่งฝึกฝนสม่ำเสมอเท่าไหร่ จิตใจก็จะยิ่งเข้มแข็งและสงบมากขึ้นเท่านั้น เริ่มจากวันละเล็กละน้อยก่อนก็ได้ เช่น วันละ 10-15 นาที หากทำได้ทุกวัน รับรองว่าโยมจะเห็นความเปลี่ยนแปลง" "หนูจะพยายามค่ะหลวงพ่อ" นารากล่าวด้วยความมุ่งมั่น "ส่วนป้าคำ" พระอาจารย์ทัศน์หันไปทางป้าคำ "หากมีเวลา ลองนั่งสมาธิด้วยก็ได้ การฝึกจิตนี้เป็นประโยชน์ต่อทุกคน" ป้าคำพยักหน้าอย่างนอบน้อม "ค่ะหลวงพ่อ หนูจะลองดูค่ะ" พระอาจารย์ทัศน์ยิ้มให้กับทั้งสอง ก่อนจะลุกขึ้นยืน "เอาล่ะ ได้เวลาที่อาตมาต้องออกเดินทางต่อแล้ว" "จะรีบไปไหนคะหลวงพ่อ" นาราถามด้วยความเสียดาย "ธรรมะอยู่ที่ไหน อาตมาก็อยู่ที่นั่นแหละโยม" พระอาจารย์ทัศน์ตอบ "หากมีโอกาส เราคงได้พบกันอีก" ท่านโค้งคำนับเล็กน้อย ก่อนจะเดินหายเข้าไปในความมืดสลัวของยามพลบค่ำ ทิ้งให้นารายืนมองตามไปด้วยความรู้สึกที่ผสมปนเปกัน ทั้งความหวัง ความตั้งใจ และความรู้สึกอุ่นใจที่ได้รับคำแนะนำอันทรงคุณค่า "แม่คะ หนูจะฝึกสมาธิตามที่หลวงพ่อสอนทุกวันเลย" ปอนด์พูดขึ้น พลางกอดแขนนารา "ดีมากจ้ะลูก" นาราตอบ พลางก้มลงหอมแก้มลูกชาย "เราจะไปด้วยกันนะ" ค่ำคืนนั้น นารารู้สึกหลับสบายกว่าทุกคืนที่ผ่านมา ความคิดฟุ้งซ่านยังมีอยู่บ้าง แต่ก็ไม่มากเท่าเดิม เธอหลับตาลงและสัมผัสได้ถึงลมหายใจของตนเอง เสียงน้ำไหลในลำธารกล่อมให้เธอเข้าสู่ห้วงนิทรา ราวกับเป็นบทเพลงแห่งความสงบที่กำลังจะเริ่มต้นขึ้นในชีวิตของเธอ