บรรยากาศในห้องโถงพลันตึงเครียดขึ้นทันที ยายอินทร์ยืนนิ่ง จ้องมองตาอินด้วยสายตาที่เต็มไปด้วยคำถามและความผิดหวัง ส่วนลุงสมชายก็เงียบไป ปล่อยให้ตาอินเผชิญหน้ากับภรรยาของเขา “ยาย… ใจเย็นๆ ก่อน” ตาอินพยายามพูดให้เสียงนุ่มนวลที่สุด “มันไม่ใช่เรื่องใหญ่อะไรหรอก” “ไม่ใช่เรื่องใหญ่” ยายอินทร์สวนกลับทันควัน “แล้วทำไมต้องมาคุยกันตอนดึกๆ แบบนี้ ถ้าไม่ใช่เรื่องใหญ่ แล้วเรื่องที่คุยกันมันคืออะไร” ลุงสมชายมองตาอินเหมือนจะขออนุญาต ตาอินพยักหน้าเบาๆ “คืออย่างนี้นะยาย” ตาอินเริ่มอธิบาย “ไอ้ที่ดินตรงนี้ ที่เรากำลังปลูกผักกันอยู่นี่น่ะ…” “ที่ดินตรงนี้มันก็เป็นของเราสิ” ยายอินทร์ขัดขึ้น “เป็นมรดกตกทอดจากปู่ย่าตายายมา” “ใช่… ในทางกฎหมายมันก็เป็นของเรา” ตาอินพูดต่อ “แต่…จริงๆ แล้วมันมีเรื่องที่ค้างคาอยู่” ยายอินทร์ขมวดคิ้ว “เรื่องอะไร” “เมื่อก่อน…นานมากแล้ว” ตาอินถอนหายใจยาว “ก่อนที่ปู่กับย่าของยายจะได้ที่ดินผืนนี้มาน่ะ…มันมีเรื่องของการจำนำที่ดินอยู่” “จำนำที่ดิน” ยายอินทร์ทวนคำ “จำนำกับใคร” “กับ…กับครอบครัวของลุงสมชายเนี่ยแหละยาย” ตาอินกล่าว “แต่ตอนนั้น…เหมือนปู่กับย่าจะยังไม่ได้ไถ่ถอนออกมาให้ครบ” ยายอินทร์อึ้งไป ดวงตาเบิกกว้าง “ตา…ตาพูดเรื่องอะไร” “มันเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นก่อนตาจะเกิดด้วยซ้ำ” ตาอินอธิบาย “ปู่กับย่าไม่เคยเล่าให้ใครฟังเลย เป็นลุงสมชายเขาไปเจอเอกสารเก่าๆ ของครอบครัวเขา แล้วก็เอามาทวงถาม” “ทวงถามอะไร” ยายอินทร์ถามเสียงสั่น “เขาก็บอกว่า…ถ้าปู่กับย่าเราไม่ได้จ่ายเงินส่วนที่เหลือครบ ถือว่าที่ดินผืนนี้ยังเป็นของครอบครัวเขานะ” ตาอินพูดอย่างอึดอัด ยายอินทร์ก้าวถอยหลังไปหนึ่งก้าว “ไม่จริง…เป็นไปไม่ได้” เธอกล่าว “ที่ดินผืนนี้เราทำกินมาตลอดหลายสิบปี ไม่มีใครเคยมาบอกว่ามันไม่ใช่ของเรา” “เขาก็อ้างว่า…ญาติเขาเองก็ไม่ค่อยได้มาดูดำดูดีเอกสารพวกนั้น” ลุงสมชายพูดเสริม “พอดีผมไปเจอเข้า ก็เลยคิดว่าน่าจะมาลองคุยดู” “ลองคุย?” ยายอินทร์หัวเราะอย่างขมขื่น “มาทวงเอาตอนที่เรากำลังจะมีความหวังนี่นะ” “ยาย… อย่าเพิ่งคิดอย่างนั้น” ตาอินพยายามปลอบ “เรายังไม่ได้ข้อสรุปอะไรทั้งนั้น” “แล้วที่ตาไปคุยกับเขา…สองต่อสองแบบนี้…มันคืออะไร” ยายอินทร์ถาม “ตาคิดจะยอมให้เขาหรือไง” “ไม่ใช่!” ตาอินรีบปฏิเสธ “ตาแค่อยากจะรับฟังเขาให้จบก่อน แล้วเราค่อยมาปรึกษาว่าจะทำยังไงกันดี” “ปรึกษา?” ยายอินทร์ส่ายหน้า “ฉันไม่รู้จะปรึกษาอะไรอีกแล้ว” น้ำตาเริ่มคลอเบ้า “ตา…ตาปิดบังฉันมาตลอดเลยเหรอ” “ตาไม่ได้ปิดบังนะยาย” ตาอินพยายามแก้ต่าง “แค่…มันเป็นเรื่องละเอียดอ่อน แล้วปู่กับย่าก็ไม่อยู่แล้ว ตาเองก็เพิ่งจะมารู้เรื่องจริงๆ จังๆ ก็ตอนที่ลุงสมชายเขามานี่แหละ” “แต่ตาก็คุยกับเขาได้” ยายอินทร์พูดเสียงแผ่วเบา “แล้วทำไมไม่บอกฉัน” “ตาขอโทษ” ตาอินกล่าว “ตาแค่อยากจะจัดการเรื่องนี้ให้มันเรียบร้อยก่อน ไม่อยากให้ยายต้องกังวล” “กังวลเหรอ” ยายอินทร์หัวเราะทั้งน้ำตา “ตอนนี้ฉันกังวลกว่าเดิมอีกนะตา” เธอหันไปมองลุงสมชาย “แล้วคุณ…จะเอาอะไรกันแน่” ลุงสมชายถอนหายใจ “จริงๆ แล้ว ผมก็ไม่ได้อยากจะมามีเรื่องกับใครหรอกครับคุณป้า” เขาว่า “แต่เอกสารมันก็มีอยู่ ถ้ามันเป็นความจริง…ผมก็ต้องทำตามหน้าที่ของผม” “หน้าที่ของคุณ…มันคือการมาทำลายความหวังของคนอื่นใช่ไหม” ยายอินทร์ถามเสียงดัง “ยาย! พอได้แล้ว!” ตาอินแทรกขึ้น “เราจะมาทะเลาะกันแบบนี้ไม่ได้” “แล้วจะให้ฉันทำยังไง” ยายอินทร์ถาม “ให้ฉันทำเป็นไม่รู้ไม่เห็นเหรอ” “ตาจะไปหาทนายความ” ตาอินตัดสินใจ “แล้วเราจะไปดูเอกสารที่ลุงสมชายมีอย่างละเอียด ว่ามันเป็นยังไงกันแน่” “ทนายความ…” ยายอินทร์พึมพำ “ถ้าสุดท้ายแล้ว…ที่ดินผืนนี้มันไม่ใช่ของเราจริงๆ…แล้วเราจะไปอยู่ที่ไหน” ความกังวลเริ่มกัดกินหัวใจของยายอินทร์ ภาพการทำงานหนักของเธอ ภาพครอบครัวที่กำลังจะลืมตาอ้าปากได้ มันเหมือนจะพังทลายลงไปต่อหน้าต่อตา “ยาย… อย่าเพิ่งคิดไปไกล” ตาอินจับมือยายอินทร์ไว้แน่น “เราจะสู้ไปด้วยกันนะ” ยายอินทร์มองตาอิน ความเชื่อใจที่เคยมีให้สามีเริ่มสั่นคลอนไปบ้าง แต่สายตาที่เต็มไปด้วยความมุ่งมั่นของเขาก็ทำให้เธอรู้สึกอุ่นใจขึ้นมานิดหนึ่ง “แล้ว…แล้วสายใจกับไอ้ท็อปล่ะคะ” ยายอินทร์ถาม “พวกเขาจะคิดยังไง” “เรื่องนี้…คงต้องบอกพวกเขา” ตาอินกล่าว “แต่ตอนนี้…ให้เราไปพักผ่อนก่อนนะยาย” ลุงสมชายยืนมองทั้งคู่ด้วยสีหน้าเรียบเฉยราวกับว่าเรื่องที่เกิดขึ้นเป็นเพียงเรื่องธุรกิจธรรมดาๆ เขาไม่ได้แสดงความรู้สึกเห็นอกเห็นใจใดๆ ออกมา ซึ่งนั่นยิ่งทำให้ยายอินทร์รู้สึกไม่สบายใจมากขึ้นไปอีก “ฉัน…ฉันอยากอยู่คนเดียวสักครู่” ยายอินทร์กล่าว “ฉันขอตัวก่อนนะ” เธอเดินจากไป ทิ้งให้ตาอินยืนมองตามด้วยความรู้สึกผิดและหนักอึ้ง ลุงสมชายยังคงยืนอยู่ที่เดิม “คุณตาจะทำยังไงต่อไปครับ” ลุงสมชายถาม “ผมจะไปหาทนายความ” ตาอินตอบเสียงเรียบ “แล้วเราค่อยว่ากันอีกที” “ครับ” ลุงสมชายพยักหน้า “ผมจะรอฟังข่าว” เขาหันหลังเดินออกจากบ้านไป ทิ้งให้ตาอินอยู่กับความอึดอัดและความไม่แน่นอนของอนาคต