“นี่มัน… สัญญาจำนำ” ตาอินพูดเสียงเครียด “แต่…มันมีตราประทับว่า ‘ไถ่ถอนแล้ว’ ด้วย!” ทุกคนมองเอกสารนั้นด้วยความตื่นเต้น สัญญาจำนำดังกล่าวมีชื่อของปู่เป็นผู้จำนำ และมีตราประทับสีแดงที่แสดงว่าได้ทำการไถ่ถอนภาระผูกพันทั้งหมดแล้วเมื่อสามสิบกว่าปีก่อน ก่อนที่ใบเสร็จค่าไถ่ถอนที่ยายอินทร์เพิ่งจะเจอเสียอีก “ยาย… นี่มันหมายความว่ายังไง” ตาอินหันไปถามยายอินทร์ที่ยืนนิ่งอึ้งอยู่ข้างๆ “ถ้าเราไถ่ถอนแล้วจริงๆ ทำไมลุงสมชายถึงยังกล้ามาอ้างเรื่องนี้อีก” ยายอินทร์ยังคงนิ่งอึ้ง เธอเอื้อมมือที่สั่นเทาไปสัมผัสเอกสารในมือของตาอิน ดวงตาของเธอเต็มไปด้วยความสับสนและความไม่เชื่อ “ยาย… ยายจำไม่ได้จริงๆ” เธอกล่าวเสียงแผ่วเบา “เรื่องมันนานมากแล้ว… ตั้งแต่สมัยปู่… ยายจำได้แค่ว่าเราลำบาก… แต่ยายจำรายละเอียดของเอกสารพวกนี้ไม่ได้เลย” “แล้ว…แล้วมันจะเกี่ยวกับที่ลุงสมชายบอกว่า… ที่ดินเรายังมีภาระผูกพันอยู่กับใครอีกคนไหมครับ” สายใจถามอย่างกังวล “เอกสารพวกนี้มันยืนยันได้ไหมว่าเราเคลียร์ทุกอย่างแล้วจริงๆ” ตาอินพลิกดูเอกสารอีกครั้ง สัญญาจำนำนี้ระบุถึงจำนวนเงินที่จำนำ และมีลายเซ็นของผู้รับจำนำซึ่งเป็นบุคคลธรรมดา ไม่ใช่สถาบันการเงินใดๆ “เอกสารนี้บอกว่าเราไถ่ถอนแล้ว… แต่… เราไม่รู้ว่าไถ่ออกมากับใคร” ตาอินถอนหายใจ “แล้วถ้าลุงสมชายมีหลักฐานการจำนำที่ยังไม่ถูกไถ่ออกมาจริงๆ มันก็เป็นปัญหาอยู่ดี” “เราต้องรีบเอาทั้งหมดนี้ไปให้ทนายพิสุทธิ์ดู” ยายอินทร์พูดขึ้นมาด้วยน้ำเสียงที่เริ่มมั่นคงขึ้น “อย่างน้อย…เราก็มีหลักฐานว่าเคยมีการจำนำและได้ไถ่ออกมาแล้ว” “ใช่ครับยาย” ตาอินเห็นด้วย “ถึงแม้ว่าสัญญาจำนำฉบับนี้จะไม่ใช่การจำนำกับบุคคลเดียวกับที่ลุงสมชายอ้างถึง หรืออาจจะเป็นบุคคลเดียวกัน แต่การมีตราประทับว่า ‘ไถ่ถอนแล้ว’ ก็เป็นสัญญาณที่ดีมาก” “แต่…ยายก็ยังกังวลอยู่ดี” ยายอินทร์ยอมรับ “ลุงสมชาย… เขาดูมีหลักฐานบางอย่างที่ทำให้เรากลัวขนาดนี้… หรือว่า… ที่เราหาเจอ มันยังไม่ครบถ้วน” “เราอย่าเพิ่งคิดมากไปก่อนครับยาย” สายใจพยายามปลอบ “อย่างน้อยเราก็เจอเอกสารสำคัญที่ช่วยให้สถานการณ์ของเราดีขึ้นได้” ทั้งสามคนเก็บเอกสารทั้งหมดอย่างระมัดระวัง พวกเขารู้สึกเหนื่อยล้าจากการค้นหา แต่ในขณะเดียวกันก็มีความหวังเล็กๆ เริ่มก่อตัวขึ้นในใจ “เราต้องไปให้เร็วที่สุด” ตาอินกล่าว “ก่อนที่ลุงสมชายจะหาทางเล่นงานเราได้อีก” เช้าวันต่อมา แสงแดดยามเช้าสาดส่องลอดม่านเข้ามาในห้องนอนของยายอินทร์ แต่เช้านี้กลับไม่เหมือนเช้าวันอื่นๆ อากาศดูจะมีความตึงเครียดเจือปนอยู่มากกว่าปกติ ยายอินทร์ลุกขึ้นจากที่นอนด้วยความรู้สึกที่หนักอึ้งในอก เธอตื่นมาก่อนตาอินและสายใจเพียงไม่นาน “ยาย… ตื่นแล้วเหรอครับ” เสียงของตาอินดังมาจากนอกห้อง “ผมกำลังจะชงโอเลี้ยงให้” “จ้ะ” ยายอินทร์ตอบเสียงแหบ “ขอบใจมากนะ” เธอเดินออกมาจากห้อง เห็นตาอินกำลังง่วนอยู่กับการเตรียมของในครัว ส่วนสายใจกำลังจัดเตรียมเอกสารที่พวกเขาค้นพบเมื่อวานนี้อย่างเป็นระเบียบ “เอกสารครบถ้วนดีแล้วใช่ไหมสายใจ” ยายอินทร์ถาม “ค่ะคุณยาย” สายใจตอบ “มีทั้งสัญญาซื้อขายฉบับแรก ใบเสร็จค่าไถ่ถอน และสัญญาจำนำที่ระบุว่าไถ่ถอนแล้วค่ะ” “ดี…อย่างน้อยก็มีอะไรไปสู้กับเขาหน่อย” ยายอินทร์พึมพำ หลังจากรับประทานอาหารเช้าง่ายๆ กันแล้ว พวกเขาก็รีบเดินทางไปยังสำนักงานทนายพิสุทธิ์อีกครั้ง บรรยากาศบนรถเต็มไปด้วยความเงียบที่อึดอัด มีเพียงเสียงเครื่องยนต์ที่ดังเป็นระยะ เมื่อไปถึงสำนักงานทนายพิสุทธิ์ ทนายก็รีบเข้ามาต้อนรับพวกเขาด้วยสีหน้ากังวลเล็กน้อย “คุณอินทร์ คุณตาอิน คุณสายใจ มาแล้วนะครับ” ทนายพิสุทธิ์กล่าว “ผมกำลังรอฟังข่าวดีจากคุณอยู่เลย” “เรา…เราเจออะไรบางอย่างครับทนาย” ตาอินกล่าวพลางยื่นถุงเอกสารให้ทนาย “แต่ไม่แน่ใจว่ามันจะเพียงพอหรือเปล่า” ทนายพิสุทธิ์เปิดถุงเอกสารออกอย่างรวดเร็ว เขาใช้เวลาสักครู่ในการตรวจสอบเอกสารแต่ละฉบับ สายตาของเขาจับจ้องไปที่ตราประทับสีแดงบนสัญญาจำนำอย่างตั้งใจ “อืม…นี่เป็นข่าวดีมากครับ” ทนายพิสุทธิ์กล่าวหลังจากเงียบไปนาน “สัญญาจำนำนี้ระบุชัดเจนว่าได้ทำการไถ่ถอนแล้วเมื่อวันที่… [ระบุวันที่] ปี… [ระบุปี]” “แล้ว…แล้วมันจะช่วยเราได้จริงๆ ใช่ไหมครับทนาย” ยายอินทร์ถามอย่างมีความหวัง “แน่นอนครับคุณยาย” ทนายพิสุทธิ์ยืนยัน “เอกสารฉบับนี้เป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงว่า ภาระผูกพันตามสัญญาจำนำนั้นสิ้นสุดลงแล้ว” “แต่…ที่ลุงสมชายเขาอ้างว่า… มีเจ้าหนี้อีกคนหนึ่ง ซึ่งก็คือคุณน้าของเขาเอง… ที่ดินยังติดจำนองอยู่กับเขาอยู่เลย” ตาอินเสริม ทนายพิสุทธิ์พยักหน้า “อันนั้นคือจุดที่ต้องมาพิจารณากันต่อครับ” เขาหยิบเอกสารสัญญาจำนำขึ้นมาอีกครั้ง “สัญญาจำนำฉบับนี้ ระบุชื่อผู้รับจำนำไว้ว่าเป็น…[ระบุชื่อผู้รับจำนำ] ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดา” “แล้ว…ถ้าลุงสมชายอ้างว่า น้าของเขาเป็นเจ้าหนี้ตัวจริง แล้วทำไมถึงไม่ปรากฏชื่อในเอกสารนี้ล่ะครับ” สายใจสงสัย “นั่นเป็นคำถามที่ดีมากครับ” ทนายพิสุทธิ์กล่าว “ในกรณีนี้ มีความเป็นไปได้หลายอย่างครับ อย่างแรก คือ สัญญาจำนำฉบับนี้เป็นคนละฉบับกับที่ลุงสมชายกล่าวอ้าง อย่างที่สอง คือ ลุงสมชายอาจจะกำลังให้ข้อมูลที่ไม่ครบถ้วน หรือบิดเบือนความจริง” “แต่…ถ้าสมมติว่า… น้าของลุงสมชายเป็นเจ้าหนี้จริงๆ… แล้วเราไถ่ถอนกับคนอื่นไปแล้ว… มันจะเกิดอะไรขึ้นครับ” ตาอินถามอย่างกังวล “ตามกฎหมายแล้ว หากมีการจำนำที่ดินซ้อนกัน หรือมีเจ้าหนี้หลายรายในทรัพย์สินเดียวกัน การดำเนินการไถ่ถอนก็จะขึ้นอยู่กับลำดับการจดทะเบียนจำนอง หรือข้อตกลงในสัญญา” ทนายพิสุทธิ์อธิบาย “แต่ในกรณีนี้ สัญญาที่เราระบุว่า ‘ไถ่ถอนแล้ว’ นั้น มีผลผูกพันตามกฎหมายแล้ว หากคุณสามารถแสดงหลักฐานการชำระหนี้แก่ผู้รับจำนำตามสัญญาได้” “แล้ว…แล้วเราจะแน่ใจได้ยังไงว่า… สัญญาที่ลุงสมชายเอามาอ้าง…มันไม่ได้มีน้ำหนักมากกว่า… หรือไม่ได้ถูกกฎหมายมากกว่า… สัญญาฉบับนี้ของเรา” ยายอินทร์ถามด้วยน้ำเสียงที่กลับมาสั่นเครืออีกครั้ง “เราต้องตรวจสอบให้แน่ใจก่อนครับว่า สัญญาจำนำที่ลุงสมชายอ้างถึงนั้น เป็นสัญญาที่ถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่ มีการจดทะเบียนหรือไม่ และที่สำคัญที่สุดคือ มีสถานะเป็นหนี้อยู่จริงหรือไม่” ทนายพิสุทธิ์กล่าว “เอกสารที่คุณนำมานี้ เป็นการเริ่มต้นที่ดีมากครับ มันแสดงให้เห็นว่าคุณได้พยายามอย่างเต็มที่ในการตรวจสอบและจัดการเรื่องนี้” “แล้ว…ขั้นตอนต่อไปคืออะไรครับทนาย” ตาอินถาม “ผมจะดำเนินการตรวจสอบประวัติที่ดินแปลงนี้อย่างละเอียดอีกครั้งครับ” ทนายพิสุทธิ์ตอบ “โดยจะตรวจสอบกับกรมที่ดิน เพื่อดูว่ามีการจดทะเบียนจำนอง หรือภาระผูกพันอื่นใดที่ยังคงมีผลอยู่กับที่ดินแปลงนี้หรือไม่” “แล้ว…ถ้าไม่มี…ล่ะครับ” ยายอินทร์ถาม “ถ้าจากการตรวจสอบ ไม่พบว่ามีภาระผูกพันใดๆ ที่ยังคงมีผลผูกพันกับที่ดินแปลงนี้… นั่นหมายความว่าที่ดินเป็นของคุณโดยสมบูรณ์ครับ” ทนายพิสุทธิ์ยิ้มให้ “และลุงสมชายก็จะไม่มีสิทธิ์ใดๆ ในการอ้างสิทธิ์ใดๆ เหนือที่ดินแปลงนี้อีกต่อไป” “แต่…ถ้า…ถ้ามีล่ะครับ” ตาอินถามเสียงเครียด “หากพบว่ามีภาระผูกพันที่ยังคงมีผลอยู่… เราก็ต้องมาดูรายละเอียดของภาระผูกพันนั้นๆ ครับ ว่าเป็นอย่างไร ใครเป็นเจ้าหนี้ และเราจะดำเนินการแก้ไขอย่างไร” ทนายพิสุทธิ์อธิบาย “แต่อย่าเพิ่งกังวลไปครับ ตอนนี้เรามีหลักฐานชิ้นสำคัญที่อยู่ในมือแล้ว” ยายอินทร์พยักหน้าช้าๆ แม้ใจจะยังคงกังวล แต่ก็เริ่มมีความหวังมากขึ้นกว่าเดิม เธอเชื่อมั่นในตัวทนายพิสุทธิ์ และเชื่อมั่นในความพยายามของครอบครัว “ขอบคุณมากนะครับทนาย” ยายอินทร์กล่าว “พวกเราจะรอฟังข่าวจากทนายนะครับ” “ครับคุณยาย” ทนายพิสุทธิ์รับปาก “ผมจะรีบดำเนินการให้เร็วที่สุด”