หลังจากได้คำแนะนำจากทนายพิสุทธิ์ ยายอินทร์ ตาอิน และสายใจ ก็กลับมาที่บ้านไร่อย่างมุ่งมั่น พวกเขารู้ดีว่าการค้นหาเอกสารเพิ่มเติมคือทางออกเดียวที่จะช่วยให้พวกเขารอดพ้นจากวิกฤตครั้งนี้ “ยาย… เราต้องรื้อค้นทุกอย่างเลยนะ” ตาอินบอก “ไม่ว่าจะเป็นเอกสารเก่าๆ ที่เคยเก็บไว้ หรือข้าวของที่ปู่กับย่าเคยใช้” “ดี… เราจะทำทุกอย่าง” ยายอินทร์ตอบเสียงหนักแน่น “เราจะงัดทุกอย่างออกมาดู” ทั้งสามคนเริ่มกระจายกำลังกันค้นหา พวกเขาเริ่มตั้งแต่ใต้ถุนบ้าน ที่เก็บของที่รกและเต็มไปด้วยฝุ่น ค้นไปเรื่อยๆ ในห้องเก็บของเก่า ที่เต็มไปด้วยอุปกรณ์การเกษตรที่ไม่ได้ใช้แล้ว และแม้กระทั่งในโรงนาเก่า ที่มีข้าวของกองสุมจนแทบจะเดินเข้าไปไม่ได้ “เจออะไรไหมสายใจ” ตาอินตะโกนถามจากอีกมุมหนึ่ง “ยังเลยค่ะตา” สายใจตอบ “มีแต่เอกสารเกี่ยวกับปุ๋ย ยาฆ่าแมลงเก่าๆ เต็มไปหมดเลยค่ะ” “เจอแล้ว!” ยายอินทร์ตะโกนขึ้นมาด้วยความตื่นเต้น เธอถือซองเอกสารเก่าๆ ที่มีคราบสนิมเกาะอยู่บางส่วน “นี่มัน… ใบเสร็จค่าไถ่ถอน!” ตาอินรีบวิ่งเข้ามาดู ใบเสร็จดังกล่าวมีลายเซ็นของเจ้าหน้าที่ธนาคารในสมัยนั้น และมีตราประทับของที่ดิน พร้อมทั้งระบุจำนวนเงินที่ชำระไปอย่างชัดเจน “นี่มัน… นี่มันจริงหรือยาย” ตาอินถามอย่างไม่อยากเชื่อสายตาตัวเอง “จริงสิ!” ยายอินทร์ร้องไห้ด้วยความดีใจ “ยายจำได้… ตอนนั้นปู่ไม่มีเงิน ยายก็เอาทองที่ยายได้มาจากแม่ไปขาย แล้วก็เอาเงินไปไถ่ถอนที่ดินออกมา… แต่ยายไม่แน่ใจว่าได้ใบเสร็จมาครบหรือเปล่า” “ยาย… ใบเสร็จนี่มัน… มันชำระเมื่อ 30 กว่าปีก่อน” ตาอินมองวันที่บนใบเสร็จ “แล้ว…แล้วเอกสารจำนำล่ะ” “เราไม่เจอเลยนะตา” ยายอินทร์บอก “แสดงว่า…อาจจะไม่มีการจำนำจริงๆ ก็ได้” “หรือ…อาจจะมีการจำนำจริง แต่เราก็ได้ไถ่ออกมาแล้ว” สายใจเสริม “ใบเสร็จนี้เป็นหลักฐานสำคัญมากเลยนะคะ” “ใช่… นี่คือหลักฐานสำคัญ” ตาอินกล่าว “เราต้องรีบเอาไปให้ทนายพิสุทธิ์ดู” หลังจากนั้น พวกเขาก็ยังคงค้นหาต่อไป ด้วยความหวังที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในที่สุด ในลังไม้ใบเล็กที่ถูกวางซ้อนอยู่ใต้เตียงในห้องนอนเก่าของปู่ย่า ตาอินก็เจอเอกสารอีกชุดหนึ่ง “นี่มัน… สัญญาจำนำ” ตาอินพูดเสียงเครียด “แต่…มันมีตราประทับว่า ‘ไถ่ถอนแล้ว’ ด้วย!” ทุกคนมองเอกสารนั้นด้วยความตื่นเต้น สัญญาจำนำดังกล่าวมีชื่อของปู่เป็นผู้จำนำ และมีตราประทับสีแดงที่แสดงว่าได้ทำการไถ่ถอนภาระผูกพันทั้งหมดแล้วเมื่อหลายสิบปีก่อน “เราเจอแล้ว… เราเจอหลักฐานแล้ว!” ยายอินทร์ร้องไห้กอดตาอินแน่น “เราเจอแล้วจริงๆ” ตาอินพูดด้วยน้ำเสียงสั่นเครือ “คุณยายคะ… เป็นไปได้ว่า… ตอนที่คุณสมชายมาทวงถาม… เขาอาจจะหาเอกสารของครอบครัวเขาไม่เจอ หรืออาจจะไม่ได้รู้เรื่องที่ดินผืนนี้มาก่อน” สายใจวิเคราะห์ “หรือ…เขาอาจจะรู้… แต่เห็นว่าเราทำกินอยู่ก็เลยมาลองขอส่วนแบ่ง” ตาอินเสริม “แต่ไม่ว่ายังไง… หลักฐานพวกนี้จะช่วยเราได้” “เราต้องรีบเอาไปให้ทนายพิสุทธิ์ดู” ยายอินทร์เร่ง วันรุ่งขึ้น พวกเขากลับไปที่สำนักงานทนายความอีกครั้ง พร้อมด้วยเอกสารสำคัญที่ได้ค้นพบ ทนายพิสุทธิ์ดูเอกสารเหล่านั้นอย่างละเอียด เขาตรวจสอบตราประทับและลายเซ็นต่างๆ “ยินดีด้วยครับคุณยาย คุณตา” ทนายพิสุทธิ์กล่าวด้วยรอยยิ้ม “หลักฐานเหล่านี้ชัดเจนมากครับ” “หมายความว่า… ที่ดินผืนนี้เป็นของเราจริงๆ ใช่ไหมครับทนาย” ตาอินถามอย่างมีความหวัง “ถูกต้องครับ” ทนายพิสุทธิ์ยืนยัน “สัญญาจำนำที่แสดงว่าได้ไถ่ถอนแล้ว และใบเสร็จการชำระเงิน คือหลักฐานที่ยืนยันว่าภาระผูกพันเกี่ยวกับที่ดินผืนนี้ได้สิ้นสุดลงแล้ว” “แล้ว…เราจะต้องทำยังไงกับคุณสมชายต่อครับ” ยายอินทร์ถาม “ผมจะทำหนังสือชี้แจงข้อเท็จจริง พร้อมแนบสำเนาเอกสารเหล่านี้ ส่งให้กับคุณสมชายครับ” ทนายพิสุทธิ์กล่าว “หากเขาไม่ยอมรับ หรือยังคงกล่าวอ้าง เราก็สามารถใช้หลักฐานเหล่านี้ในการต่อสู้ทางกฎหมายได้” “แต่…ผมเชื่อว่า… เมื่อเขาเห็นหลักฐานที่ชัดเจนแบบนี้… เขาคงจะยอมรับความจริงครับ” ทนายพิสุทธิ์กล่าวเสริม ยายอินทร์ถอนหายใจยาวอย่างโล่งอก ความกังวลตลอดหลายวันที่ผ่านมาได้จางหายไป พร้อมกับน้ำตาแห่งความสุขที่ไหลริน “ขอบพระคุณมากครับทนาย” ยายอินทร์กล่าว “ถ้าไม่ได้ทนาย… เราคงแย่แน่” “เป็นหน้าที่ของผมครับคุณยาย” ทนายพิสุทธิ์กล่าว “ผมดีใจที่ได้ช่วยเหลือครอบครัวคุณครับ” เมื่อเดินทางกลับถึงบ้านไร่ บรรยากาศก็กลับมาสดใสอีกครั้ง ยายอินทร์มองผืนดินที่เขียวขจีด้วยความรู้สึกที่แตกต่างออกไป มันไม่ใช่แค่ผืนดินที่ทำมาหากินอีกต่อไป แต่มันคือผืนดินแห่งตำนานที่เต็มไปด้วยเรื่องราว การต่อสู้ และความหวังอันยิ่งใหญ่ “ยาย…เรากลับมาเข้มแข็งแล้วนะ” ตาอินบอก “ใช่… เรากลับมาเข้มแข็งแล้ว” ยายอินทร์ตอบ พร้อมรอยยิ้มที่เต็มไปด้วยความภาคภูมิใจ “เราจะดูแลผืนดินผืนนี้ให้ดีที่สุด… เพื่อให้มันคงอยู่ต่อไป… ส่งต่อไปยังรุ่นลูกรุ่นหลาน… ให้สมกับหยาดเหงื่อที่รดลงไป”