แสงแดดยามเช้าส่องลอดผ่านม่านเข้ามาปลุก ‘รพี’ ให้ตื่นขึ้นจากภวังค์แห่งความเหนื่อยล้า เขารู้สึกเหมือนร่างกายยังคงหนักอึ้งไปด้วยความกังวล แต่เมื่อนึกถึงคำชวนของ ‘เมษา’ เพื่อนสนิท เขาก็พยายามรวบรวมกำลังใจขึ้นมา ภาพของเมษา นักชีววิทยาผู้สดใสและมองโลกในแง่ดีเสมอ เป็นเหมือนโอเอซิสกลางทะเลทรายที่แห้งแล้งสำหรับเขาในตอนนี้ หลังจัดการกับอาหารเช้าง่ายๆ และแต่งกายอย่างเรียบร้อย รพีก็ออกเดินทางไปยังบริษัทที่เมษาทำงานอยู่ ตึกออฟฟิศแห่งนั้นตั้งตระหง่านอยู่ใจกลางเมือง เป็นอาคารกระจกสีทันสมัยสะท้อนแสงแดดระยิบระยับ รพีสูดหายใจลึกก่อนจะก้าวเข้าไปภายใน “สวัสดีค่ะคุณรพี คุณเมษานัดไว้แล้วค่ะ” รพีบอกกับพนักงานต้อนรับที่เคาน์เตอร์ประชาสัมพันธ์ “รอสักครู่นะคะ เดี๋ยวจะแจ้งคุณเมษาให้ค่ะ” พนักงานตอบด้วยรอยยิ้ม ไม่นานนัก เมษาก็เดินออกมาจากลิฟต์ด้วยชุดสูทสีเทาอ่อน เธอดูดีและกระฉับกระเฉงเช่นเคย “รพี! มาแล้วเหรอ ดีเลย ฉันเพิ่งประชุมเสร็จพอดี มาห้องทำงานฉันก่อนนะ” “ขอบใจนะเมษา” รพีตอบ พลางเดินตามเมษาไปยังห้องทำงานส่วนตัวของเธอ ห้องทำงานของเมษาดูอบอุ่นและเป็นกันเองกว่าที่รพีคิดไว้มาก ผนังห้องเป็นสีครีมอ่อนๆ มีรูปถ่ายของเธอกับเพื่อนๆ และครอบครัวประดับอยู่ โต๊ะทำงานจัดวางอย่างเป็นระเบียบเรียบร้อย มีต้นไม้เล็กๆ วางประดับอยู่หลายกระถาง “นั่งก่อนสิ” เมษาผายมือเชิญ “อยากดื่มอะไรไหม? กาแฟ ชา หรือน้ำเปล่า?” “น้ำเปล่าก็พอ ขอบใจนะ” รพีตอบ พลางทิ้งตัวลงบนเก้าอี้ที่เมษานั่งอยู่เป็นประจำ เมษายกแก้วน้ำให้รพี ก่อนจะนั่งลงที่โต๊ะทำงานของเธอ “เป็นไงบ้าง? เมื่อคืนนอนหลับไหม?” “ก็… พอได้” รพีตอบ “แต่ก็ยังคิดมากอยู่” “เข้าใจเลย” เมษาพยักหน้า “เรื่องที่เกิดขึ้นมันหนักจริงๆ แต่… เธอเล่าให้ฉันฟังละเอียดอีกทีได้ไหม? ตั้งแต่ต้นเลย” รพีสูดหายใจลึก ก่อนจะเริ่มเล่าเรื่องราวทั้งหมดอีกครั้ง เขาอธิบายถึงที่มาของโครงการวิจัย แรงบันดาลใจในการค้นคว้าสารสกัดจากพืชสมุนไพรไทย กระบวนการทดลองที่ผ่านมา ความคาดหวัง และสุดท้ายคือผลการทดลองที่ผิดเพี้ยนไปจากทฤษฎี เขาเล่าด้วยน้ำเสียงที่เต็มไปด้วยความผิดหวัง แต่ก็พยายามเล่าให้เมษาเข้าใจทุกรายละเอียด “…แล้วพอผมลองปรับสูตร สังเคราะห์สารใหม่ ทดลองซ้ำหลายครั้ง ผลมันก็ยังคงเดิม คือกระตุ้นการเติบโตของเซลล์มะเร็งแทนที่จะยับยั้ง” รพีจบการเล่าด้วยความรู้สึกโล่งอกที่ได้ระบายออกมา เมษาฟังอย่างตั้งใจตลอดเวลา เธอพยักหน้าเป็นระยะๆ และเมื่อรพีเล่าจบ เธอก็เงียบไปครู่หนึ่ง ราวกับกำลังประมวลผลข้อมูลทั้งหมด “ฟังดูแล้ว… ฉันว่ามันแปลกมากนะรพี” เมษาเอ่ยขึ้น “ปกติแล้ว สารสกัดจากพืชสมุนไพรไทยหลายชนิดก็มีคุณสมบัติในการต่อต้านมะเร็งได้นี่นา ทำไมตัวนี้ถึงมีผลตรงกันข้าม?” “นั่นแหละครับที่ผมสับสนที่สุด” รพีตอบ “ผมทบทวนทุกอย่างแล้ว ทั้งสารตั้งต้น ตัวทำละลาย อุณหภูมิ ระยะเวลา ไม่มีตรงไหนที่น่าจะทำให้เกิดผลแบบนี้ได้เลย” “เคยคิดไหมว่า… บางทีสารที่เราสกัดออกมา มันอาจจะมีโครงสร้างโมเลกุลที่ซับซ้อนกว่าที่เราคิดก็ได้” เมษาเสนอ “บางโมเลกุลในสารสกัด อาจจะมีคุณสมบัติสองด้าน ด้านหนึ่งอาจจะต่อต้านมะเร็ง แต่อีกด้านหนึ่งอาจจะไปกระตุ้นการเติบโตภายใต้สภาวะบางอย่างที่เรายังไม่เข้าใจ” “หมายความว่ายังไง?” รพีถามอย่างสนใจ “คืออย่างนี้” เมษาอธิบาย “ปกติเวลาเราสกัดสาร เราอาจจะได้สารผสมที่ประกอบด้วยสารออกฤทธิ์หลายชนิดผสมกันอยู่ใช่ไหม? ถ้าสารที่เราสนใจหลักๆ มันมีผลดี แต่บังเอิญว่ามีสารประกอบอื่นเจือปนอยู่ด้วย ซึ่งสารตัวนั้นอาจจะไปมีปฏิกิริยากับสารหลัก ทำให้เกิดผลที่ตรงกันข้าม” รพีขมวดคิ้ว “แต่ผมก็พยายามทำให้บริสุทธิ์ที่สุดแล้วนะ” “ฉันรู้ว่าเธอพยายามแล้ว” เมษายกมือขึ้นแตะแขนรพีเบาๆ “แต่บางที ‘ความบริสุทธิ์’ ในระดับที่เธอทำได้ อาจจะยังไม่เพียงพอที่จะแยกสารประกอบบางชนิดที่มีปริมาณน้อยๆ ออกไปทั้งหมด หรือไม่ก็… โครงสร้างของสารหลักเอง อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงเมื่ออยู่ในสภาวะแวดล้อมที่แตกต่างออกไป” “แล้วเราจะรู้ได้ยังไงว่าสารตัวไหนกันแน่ที่เป็นต้นเหตุ?” รพีถาม “เราต้องลองวิเคราะห์ให้ลึกกว่าเดิม” เมษาตอบ “เธอใช้เทคนิคอะไรวิเคราะห์โครงสร้างสารสกัด?” “ใช้ NMR (Nuclear Magnetic Resonance) กับ Mass Spectrometry ครับ” รพีตอบ “ซึ่งผลที่ได้ก็ตรงกับโครงสร้างที่เราคาดการณ์ไว้” “อืม… นั่นก็เป็นเทคนิคมาตรฐาน” เมษาพยักหน้า “แต่บางที… เราอาจจะต้องลองใช้เทคนิคที่ละเอียดกว่านั้น เช่น X-ray Crystallography ถ้าเราสามารถตกผลึกสารสกัดของเราได้นะ มันจะทำให้เราเห็นโครงสร้างสามมิติที่ชัดเจนขึ้น หรือไม่ก็… ลองแยกสารประกอบทีละตัว แล้วทดสอบฤทธิ์ของแต่ละตัวอย่างละเอียด” “แต่การแยกสารประกอบแต่ละตัวมันยากมากเลยนะเมษา” รพีถอนหายใจ “ต้องใช้เวลาและทรัพยากรเยอะมาก” “ฉันรู้” เมษาพยักหน้า “แต่นี่คือโอกาสที่เธอจะได้เรียนรู้อะไรใหม่ๆ นะรพี ลองมองว่านี่ไม่ใช่ความล้มเหลว แต่เป็นความท้าทายใหม่ เป็นเส้นทางใหม่ที่จะนำไปสู่การค้นพบที่ยิ่งใหญ่กว่าเดิมก็ได้” “เส้นทางใหม่… ที่อาจจะนำไปสู่ความผิดหวังอีกครั้ง” รพีพึมพำ “ทุกการค้นพบมันมีความเสี่ยงทั้งนั้นแหละ” เมษาพูด “ลองคิดดูนะ ถ้าย้อนกลับไปตอนที่เธอกำลังจะเริ่มโครงการนี้ ถ้ามีคนบอกเธอว่า ‘ระวังนะ การวิจัยมะเร็งมันยากนะ’ เธอจะยังทำไหม?” รพีเงียบไปครู่หนึ่ง “คงทำครับ” “นั่นแหละ” เมษาพูดต่อ “เพราะเธอมีความฝันและความตั้งใจจริง การวิจัยนี้มันก็เหมือนกัน แค่ว่าตอนนี้มันมีอุปสรรคที่ซับซ้อนกว่าเดิม ซึ่งเธออาจจะยังไม่เคยเจอมาก่อน” “เธอคิดว่า… ผมควรจะลองไปต่อใช่ไหม?” รพีถาม “ถ้าเธอยังเชื่อในเป้าหมายของเธอ ฉันว่าเธอควรจะลองนะ” เมษาตอบ “อย่างน้อยก็ลองหาคำตอบให้ได้ก่อนว่าทำไมมันถึงเป็นแบบนี้ การทำความเข้าใจสาเหตุของความผิดพลาด คือก้าวแรกของการแก้ปัญหาเสมอ” “แล้ว… ถ้าผมอยากจะลองแยกสารประกอบแต่ละตัว เธอพอจะแนะนำเทคนิค หรือเครื่องมือที่เหมาะสมให้ผมได้ไหม?” รพีถามด้วยความหวัง “แน่นอน” เมษาลุกขึ้นเดินไปที่ชั้นหนังสือ หยิบตำราเล่มหนึ่งออกมา “ฉันจะลองหาข้อมูลพวกนี้ให้ แล้วเราค่อยมาดูกันอีกทีว่าเราจะทำอะไรได้บ้าง” รพีมองเมษาด้วยความรู้สึกขอบคุณอย่างสุดซึ้ง เขาไม่เคยคิดว่าเพื่อนคนนี้จะยังคงอยู่เคียงข้างเขาเสมอ แม้ในยามที่เขากำลังเผชิญหน้ากับความล้มเหลวครั้งใหญ่ที่สุดในชีวิต “ขอบใจมากนะเมษา” รพีพูดด้วยน้ำเสียงที่หนักแน่นขึ้น “เธอทำให้ฉันรู้สึกดีขึ้นมากเลย” “เราเป็นเพื่อนกันนี่” เมษายิ้ม “แล้วก็… ฉันเชื่อมั่นในตัวเธอเสมอ” หลังจากนั้น รพีและเมษาก็นั่งทำงานด้วยกันต่ออีกหลายชั่วโมง พวกเขาช่วยกันค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับเทคนิคการแยกสารประกอบ การวิเคราะห์โครงสร้าง และความเป็นไปได้ในการนำเครื่องมือบางอย่างมาใช้ในห้องทดลองของรพี รพีรู้สึกเหมือนมีแสงสว่างริบหรี่ปรากฏขึ้นในใจ ความสิ้นหวังเริ่มจางหายไป แทนที่ด้วยความมุ่งมั่นที่จะหาคำตอบให้ได้ ก่อนที่รพีจะกลับ เขาหันไปมองเมษา “ถ้าฉันต้องการความช่วยเหลือเรื่องการวิเคราะห์ข้อมูล หรืออะไรก็ตาม เธอจะช่วยฉันไหม?” “แน่นอนอยู่แล้ว” เมษายิ้ม “เราจะสู้ไปด้วยกัน”