การได้ทราบถึงเบื้องหลังอันซับซ้อนของเหตุการณ์ในอดีต ทำให้สมชายรู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงภายในจิตใจอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน ความคิดที่เคยยึดติดอยู่กับการตามหาผู้กระทำผิดเพียงคนเดียว เริ่มคลอนแคลนลงไป เขารู้สึกถึงความโล่งอกอย่างประหลาด เมื่อได้เข้าใจว่าเรื่องราวไม่ได้มีเพียงด้านเดียวอย่างที่เขาเคยเข้าใจ “ผม...ไม่...เคย...รู้...เลย...ว่า...มัน...เป็น...แบบ...นี้...” สมชายกล่าวเสียงเบา “ผม...คิด...มา...ตลอด...ว่า...” “เมื่อ...เรา...ได้...รับ...รู้...ความ...จริง...ที่...ชัดเจน...ขึ้น...มัน...ก็...จะ...ช่วย...ให้...เรา...ปลด...เปลื้อง...ภาระ...ที่...แบก...ไว้...ได้...มาก...ขึ้น...” หลวงตาบุญมากล่าวอย่างอ่อนโยน ท่านได้เดินเข้ามาใกล้ขณะที่พระภัททะกำลังอธิบายเรื่องราว “ท่าน...หลวงตา...ผม...ขอบคุณ...มาก...ครับ...” สมชายกล่าว “ที่...ให้...โอกาส...ผม...ได้...มา...อยู่ที่...นี่...” “การ...ได้...มา...อยู่ที่...นี่...คือ...การ...ที่คุณ...ได้...เลือก...แล้ว...ด้วย...ตัว...ของ...คุณ...เอง...” หลวงตาบุญมาตอบ “อาตมา...เพียง...แต่...เป็น...ผู้...ชี้...ทาง...เท่านั้น...” พระภัททะมองไปยังสมชายด้วยความเข้าใจ “กระผม...ดีใจ...ที่คุณ...ได้...เห็น...อีก...มุม...หนึ่ง...ของ...เรื่อง...ราว...ครับ” “ผม...ยัง...คง...รู้สึก...เสียดาย...กับ...สิ่งที่...ครอบครัว...ของ...ผม...ต้อง...เจอ...” สมชายกล่าว “แต่...ผม...ก็...เริ่ม...เข้าใจ...แล้ว...ว่า...การ...จมปลัก...อยู่...กับ...อดีต...มัน...ไม่...มี...ประโยชน์...อะไร...เลย...” “ถูกต้อง...แล้ว...ครับ...” หลวงตาบุญมาพยักหน้า “สิ่ง...ที่...สำคัญ...คือ...การ...ที่เรา...จะ...มอง...ไป...ข้าง...หน้า...และ...หา...หนทาง...ที่จะ...สร้าง...ชีวิต...ใหม่...ให้...ดี...กว่า...เดิม...” “แล้ว...ผม...จะ...เริ่ม...ต้น...มัน...ได้อย่างไร...ครับ...” สมชายถามด้วยน้ำเสียงที่เต็มไปด้วยความหวัง “การ...เริ่มต้น...นั้น...ง่าย...กว่า...ที่คุณ...คิด...” หลวงตาบุญมาตอบ “เพียง...แค่...คุณ...ตั้ง...ใจ...ที่จะ...เปลี่ยนแปลง...และ...ลงมือ...ทำ...ใน...สิ่ง...ที่...ดี...” “อย่าง...การ...ช่วยเหลือ...ผู้...คน...อย่าง...นั้น...หรือ...ครับ...” สมชายมองไปยังพระภัททะ “ใช่...ครับ...” พระภัททะกล่าว “กระผม...เชื่อ...ว่า...เมื่อ...คุณ...ได้...ช่วยเหลือ...ผู้...อื่น...คุณ...จะ...ได้...รับ...ความ...สุข...และ...ความ...สงบ...ที่...แท้จริง...” สมชายเงียบไป เขาครุ่นคิดถึงคำพูดเหล่านั้น เขายังคงมีบาดแผลในใจจากการสูญเสีย แต่เมื่อได้เห็นว่าความสูญเสียนั้น สามารถนำพาไปสู่การค้นพบสิ่งที่มีค่ากว่าได้ เขาก็รู้สึกว่ามีกำลังใจที่จะก้าวต่อไป “ผม...จะ...ลอง...ดู...นะครับ...” สมชายกล่าว “ผม...อยาก...จะ...ลอง...ทำ...ใน...สิ่ง...ที่...หลวงพี่...และ...ท่าน...หลวงตา...แนะนำ...” “ดี...มาก...” หลวงตาบุญมากล่าว “จำ...ไว้...นะ...ว่า...การ...ให้อภัย...นั้น...ไม่ใช่...การ...ลืม...แต่...คือ...การ...ปล่อย...วาง...และ...การ...ปล่อย...วาง...นั้น...จะ...นำ...มา...ซึ่ง...อิสรภาพ...แห่ง...จิต...ใจ...” สมชายพยักหน้า เขารู้สึกว่าวันเวลาที่เขาอยู่ที่วัดแห่งนี้ ได้มอบสิ่งที่มีค่ายิ่งกว่าสิ่งใดให้กับเขา การได้เผชิญหน้ากับอดีตอันเจ็บปวด การได้รับฟังคำสอนอันลึกซึ้ง และการได้พบกับผู้คนที่เปี่ยมไปด้วยเมตตาธรรม ได้ช่วยเยียวยาจิตใจของเขาให้ค่อยๆ ดีขึ้น “ผม...อยาก...จะ...ขอบคุณ...หลวงพี่...อีก...ครั้ง...” สมชายกล่าว “สำหรับ...ทุก...อย่าง...ที่...หลวงพี่...ได้...ทำ...ให้...ผม...” “กระผม...เพียง...แต่...ทำ...ใน...สิ่ง...ที่...สมควร...ทำ...” พระภัททะยิ้ม “และ...กระผม...ก็...เชื่อ...ว่า...คุณ...จะ...พบ...กับ...หนทาง...แห่ง...ความ...สุข...ได้...อย่าง...แน่นอน...” สมชายรู้สึกได้ว่ามีบางสิ่งที่สำคัญได้เปลี่ยนแปลงไปในตัวเขา ความรู้สึกโกรธแค้นและความขมขื่นที่เคยเกาะกินหัวใจมานาน ได้เริ่มจางหายไป กลายเป็นความรู้สึกสงบและเบาบาง เขาพร้อมแล้วที่จะก้าวเดินต่อไปบนเส้นทางชีวิต โดยไม่ต้องแบกรับภาระจากอดีตอีกต่อไป “ผม...คิด...ว่า...ผม...ควร...จะ...ไป...แล้ว...ครับ...” สมชายกล่าว “ผม...จะ...กลับ...ไป...เริ่มต้น...ชีวิต...ใหม่...” “ขอ...ให้...คุณ...โชคดี...” หลวงตาบุญมากล่าว “จำ...ไว้...เสมอ...ว่า...ทาง...สาย...กลาง...และ...การ...ฝึก...จิต...จะ...เป็น...เครื่อง...นำ...ทาง...คุณ...” สมชายก้มลงกราบลาหลวงตาบุญมาและพระภัททะ เขารู้สึกถึงความอบอุ่นในหัวใจ ก่อนจะหันหลังเดินจากไป ทิ้งความขัดแย้งในอดีตไว้เบื้องหลัง และมุ่งหน้าสู่เส้นทางใหม่ ที่เต็มไปด้วยความหวังและการค้นพบที่แท้จริง แสงสว่างแห่งการปล่อยวางได้ส่องนำทางเขาแล้ว